۶ نکته درباره وضعیت اینترنت و شبکه ارتباطات ایران در سال پیش روی خورشیدی

حدود دو هفته پیش توییت زیر را منتشر و از نبود نگاه تحلیلی در میان وبلاگ‌های تکنولوژی انتقاد کردم:

بعد از ارسال این توییت به این فکر افتادم که بد نیست خودم در این زمینه دست به کار شوم در مورد بودجه سال آینده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مطلبی بنویسم که حاصل آن نوشته زیر شد که در ابتدا در وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی منتشر شده است و من کپی‌ای از آن را در زیر آورده‌ام. در این مطلب سعی کرده‌ام به صورت خلاصه و مشخص در مورد بودجه سال ۱۳۹۴ وزارت ارتباطات و تاثیر آن بر روی زندگی کاربران اینترنت در ایران صحبت کنم.


بررسی لایحه بودجه سال ۱۳۹۴: بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را می‌توان یکی از تاثیرگذارترین وزارتخانه‌ها در وضعیت اینترنت و ارتباطات ایران دانست؛ بررسی بودجه پیشنهادی سالانه این وزارتخانه می‌تواند به فهم دقیقی از سیاست‌های کلان این وزارتخانه کمک کند که تاثیر مستقیم و فوری بر اینترنت و شبکه ارتباطات ایران دارد.

در دی ماه سال جاری، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی گزارشی ۴۲ صفحه‌ای در مورد بودجه سال آینده بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات منتشر کرد که حاوی نکات جالب و مهمی در مورد سیاست‌های محمود واعظی و وزارتخانه زیر نظر وی یعنی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بود.

در ادامه به شش نکته مهم بودجه پیشنهادی سال آینده وزارت ارتباطات اشاره می‌شود که می‌تواند دید دقیق‌تری در مورد برنامه‌های سال آینده این وزارتخانه بدهد:

۱- مهمترین نکته در مورد بودجه وزارت ارتباطات افزایش سهم بودجه این وزارتخانه از بودجه کل کشور است که به حدود ۲ درصد رسیده است در حالی که این سهم در سال گذشته ۱.۵۲ درصد بوده است. براساس آنچه که مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی اعلام کرده است، بخش بزرگی از بودجه سال ۱۳۹۴ وزارت ارتباطات در زمینه زیرساخت خرج خواهد شد و در عین حال بودجه مربوط به سرویس‌های خدماتی، تولید محتوا و منابع انسانی دچار کاهش شدیدی خواهند بود.

۲- دومین نکته در مورد بودجه سال آینده مربوط به تجارت الکترونیکی می‌شود و مرکز توسعه تجارت الکترونیکی که مسئول صدور گواهی الکترونیکی است شاهد رشدی ۴۷ درصدی درآمدش خواهد بود. این رشد بدین معناست که در سال ۱۳۹۴ شهروندان ایران باید شاهد رونق و افزایش افراد و شرکت‌های فعال در زمینه تجارت الکترونیک باشند. رونقی که هم اکنون و با ظهور فروشگاه‌های آنلاینی مانند دیجی‌کالا تا حدود زیادی به چشم می‌آیند.

۳- بر اساس بودجه پیشنهادی وزارت ارتباطات، ایرانیان در سال آینده نباید انتظار آغاز فعالیت اپراتور جدیدی را داشته باشند. علت عدم انتظار به این مورد باز می‌گردد که وزارت ارتباطات در درآمد سال ۱۳۹۴ خود هیچ بودجه‌ای را در زمینه «فعالیت اپراتورهای جدید» در نظر نگرفته است در حالی که در سال جاری مبلغ ۵۰ هزار میلیون تومان برای این منظور در نظر گرفته شده بود؛ البته باید به این نکته اشاره کرد که این میزان درآمد پیش‌بینی شده از طریق فعالیت اپراتورهای جدید تا نیمه آبان سال جاری صفر بوده است.

۴- نکته بعدی مربوط به پروژه خبرساز وزارت ارتباطات است که تاکنون نام‌های مختلفی داشته است: اینترنت ملی، اینترنت حلال، اینترنت پاک، شبکه ملی اطلاعات (شما). براساس آنچه که وزارت ارتباطات به عنوان بودجه سال آینده «شما» درخواست کرده است، بودجه این پروژه نسبت به سال گذشته دچار کاهش ۱۶ درصدی شده است.

براساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، بیشتر این کاهش مربوط به توسعه این شبکه بوده است در حالی که بخش زیرساخت‌ها، مدیریت یکپارچه و کاربردهای این شبکه در مجموع افزایش ۱۰ درصدی‌ را شاهد خواهند بود. علاوه بر این تا نیمه آبان ماه سال جاری، وزارت ارتباطات تنها ۳۰.۲ درصد از بودجه اختصاص داده شده به «شما» را صرف کرده است و به همین دلیل می‌توان تاخیر در راه‌اندازی «شما» را انتظار داشت.

۵- براساس پیشنهادات، وزارت ارتباطات کمتر از ۱ درصد از بودجه سال آینده خود را به سرمایه انسانی اختصاص داده است در حالی که با توجه به شواهد موجود، آموزش عمومی، تخصصی و حرفه‌ای فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران بسیار ضروری است. هر چند که می‌توان این کاهش بودجه را به افزایش فعالیت شرکت‌های خصوصی در زمینه آموزش فناوری اطلاعات و ارتباطات نسبت داد که در سال‌های اخیر افزایش چشم‌گیری داشته‌اند.

۶- در بودجه پیشنهادی سال آینده وزارت ارتباطات بودجه اختصاص داده شده به شبکه ارتباطی بسیج تحت عنوان «برنامه جذب آموزش توسعه بسیج (سازمان بسیج ارتش ۲۰ میلیونی)» است که شاید بتوان آن را بخشی از پروژه شبکه مستقل از اینترنت بسیج دانست که در آبان ماه سال جاری راه‌اندازی شد.

نوشتن دیدگاه

چه زمانی فیس‌بوک و توییتر رفع فیلتر می‌شوند؟

حدود یک ماه پیش مطلبی در مورد داستان فیلترینگ اینترنت در ایران نوشتم و به این نکته اشاره کردم که یک بخش از فیلترینگ اینترنت در ایران به سیاست و بخش مهمتر و قدرتمندتر آن به اقتصاد و منافع گروهی خاص برمی‌گردد. از همین رو هم در دو هفته گذشته در توییتر بحث‌های زیادی با دیگران داشته‌ام که از نگاه من تا پایان دولت روحانی بعید است که شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند فیس‌بوک یا توییتر رفع فیلتر شوند.

فیس‌بوک؟ فیلترینگ؟

این دیدگاه من بر روی فاکتورهای مختلفی استوار است که مهمترین آن ساختار فیلترینگ در ایران است. ساختاری که تا کنون میلیون‌ها دلار برای آن هزینه شده است و رفع و کاهش دامنه آن در کوتاه مدت دور از منطق و براساس احساساتی است که در شبی که فیس‌بوک و توییتر برای مدتی کوتاه رفع فیلتر شدند، به خوبی خودشان را نشان دادند. علاوه براین، با یک نگاه کلی به مشاورانی که محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، برای خود برگزیده است، به راحتی می‌توان گفت که تیم واعظی همان تیم حسن نامی، وزیر ارتباطات قبلی است تنها با چند تغییر کوچک. از همین رو و براساس شواهد موجود، آنچه که مشخص است این نکته است که امید بستن به رفع فیلتر شدن زودهنگام شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند فیس‌بوک و توییتر آنقدرها درست نیست.

این نکته را نیز نباید فراموش کرد که شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند توییتر و فیس‌بوک به مدت ۴ سال گذشته مورد حملات همه جانبه از سوی مقامات ایرانی قرار گرفته‌اند و اینکه این دو شبکه که زمانی جاسوس اسرائیل و کشورهای غربی بوده‌اند، به یکباره شبکه‌های مورد اعتمادی شوند کمی خوش‌بینانه است.

از نگاه من، برای رفع سانسور اینترنت در ایران باید تلاش کرد، اطلاع‌رسانی کرد، مستندش کرد و…، اما نباید امید بی‌خود و خوش‌بینی توهم‌آمیز ایجاد کرد. چون خوش‌بینی بیش از حد اگر به نتیجه مورد نظرش نرسد با سرخوردگی وحشتناکی مواجه می‌شود.

در نهایت نیز باید این نکته را یادآوری کنم که سیستم فیلتر و سانسور در نهایت شکست می‌خورد اما برای شکست دادن آن باید صبور بود و جوگیر نشد 🙂

نوشتن دیدگاه