وبلاگ‌ها؛ پیاده نظام ارتش سایبری- قسمت دوم

در مهر ماه سال جاری مقاله‌ای را در وب‌سایت مردمک در مورد وضعیت تولید محتوای بخشی از وبلاگستان فارسی که شامل موافقان و مخالفان حکومت ایران می‌شدند را منتشر کردم. در بخش دوم و آخر این مقاله به بررسی آماری این وبلاگ‌ها از نظر میزان تولید محتوا و کپی کردن اخبار از دیگر منابع پرداخته‌ام:

بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ وبلاگ‌های زیادی در سرویس‌های وبلاگ نویسی فارسی ایجاد شد که بخش زیادی از آن با حمایت دولتی همراه بود. این گزارش به بررسی آماری این پدیده پرداخته است و وبلاگ‌های سه سرویس وبلاگ‌نویسی پلاکفا، پرشین بلاگ و بلاگفا مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

در قسمت اول مقاله‌ی پیاده‌ نظام ارتش سایبری در مورد کلیات این پدیده در وبلاگستان فارسی صحبت و به این نکته اشاره شد که این بخش از فضای مجازی وب فارسی مانند پیاده نظام‌های ارتش‌های حقیقی، خیلی زود از صحنه‌ی نبرد یا‌ همان جنگ نرم حذف می‌شوند. ادامه مطلب…

نوشتن دیدگاه

شبکه ملی اینترنت

در سال‌های اخیر در مورد «شبکه‌ی اینترنت ملی» بسیار صحبت شده است، اما در هیچ یک از این اخبار در مورد این شبکه و ویژگی‌های آن به صورت جامع صحبت نشده است. در مطلبی که هفته‌ی گذشته با عنوان «شبکه ملی اینترنت» برای مردمک نوشته‌ام، به تک تک این سوالات پاسخ داده‌ام به گونه‌ای که با خواندن این مطلب، بسیاری از ابهامات پیرامون این شبکه برای شما از بین خواهد رفت.

در سال ۱۳۸۴ بحثی با عنوان «شبکه‌ ملی اینترنت» از سوی مسئولین وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات مطرح شد که با واکنش‌های مختلف از سوی فعالان وب مواجه شد به صورتی که عده‌ای این طرح را قدمی در راه محدودیت بیشتر کاربران اینترنت در ایران دانستند و عده‌ای هم آن را راهی برای پیشرفت و گسترش دولت الکترونیک دانستند که در نهایت به نفع کاربران اینترنت در ایران خواهد بود.

در ادامه‌ خبرهای منتشر شده در مورد این طرح که تاکنون به مرحله‌ اجرا و بهره‌برداری نرسیده است، رضا تقی‌پور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در مصاحبه با خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در ۱۲ آذر ماه از بهره‌برداری از فاز اول شبکه‌ ملی اینترنت در سال ۱۳۸۹ خبر داد. اما منظور از شبکه‌ ملی اینترنت چیست، این شبکه چه اهدافی دارد و آینده‌ی آن چگونه خواهد بود.

شبکه‌ ملی اینترنت چیست؟

تاکنون تعریف‌های مختلفی از شبکه‌ی ملی اینترنت بیان شده است. عبدالمجید ریاضی، معاون سابق وزیر ارتباطات و دبیر شورای عالی فناوری اطلاعات، شبکه‌ ملی اینترنت را اینگونه تعریف می‌کند: «از نظر من نوعی که کارم را به صورت تخصصی دنبال می‌کنم، اینترنت تعریف دیگری دارد. اگر بشود شبکه‌ای درست کرد که ویژگی‌های اینترنت را داشته باشد، در سطح محدود توزیع شده و در نهایت قابلیت اتصال به شبکه‌ جهانی را هم داشته باشد، برای من اهمیت دارد. حالا شما هر اسمی که می‌‌خواهید روی آن بگذار. ما اسم آن را می‌گذاریم اینترنت ملی».

این در حالی است که دکتر تقی‌پور به کار بردن واژه‌ «اینترنت ملی» را نادرست می‌داند و به اعتقاد او بسیاری از فعالیت‌های این طرح بدون نیاز به بستر اینترنت قابل انجام هستند که یکی از این موارد آموزش‌های الکترونیکی است، به همین دلیل واژه‌ «شبکه‌ی ملی اطلاعات» را مناسب این طرح می‌داند. ادامه مطلب…

نوشتن دیدگاه

روحانیت فیلتر شده

در مورد فیلتر شدن وب‌سایت سه مرجع تقلید شیعه، مطالب بسیاری نوشته شده است، اما در مقاله‌ای که چند روز پیش آن را در مردمک منتشر کردم، به بررسی تاثیر این فیلترینگ برای روی ساختار فیلترینگ اینترنت در ایران پرداخته‌ام و به این سوال پاسخ داده‌ام که آیا فیلترینگ وب‌سایت‌های مذهبی و مسئولین سیاسی سابق می‌تواند باعث کاهش دامنه‌ی فیلترینگ شود یا خیر.

از ابتدای دهه‌ ۸۰ خورشیدی و با گسترش دامنه‌ نفوذ اینترنت در میان اقشار مختلف جامعه‌ ایران، پدیده‌ای به نام «فیلترینگ» ظهور کرد که بر مبنای گفته‌ رئیس جمهور وقت سید محمد خاتمی، تنها هدفش پالایش اینترنت و از دسترس خارج کردن وب‌سایت‌های هرزه‌نگاری و مبتذل بود تا محیطی سالم را برای کاربران ایرانی فراهم کند.

اما با گذشت زمان فیلترینگ از ابزاری برای پالایش اینترنت به ابزاری برای خاموش کردن صدای مخالفان و حذف آنان از فضای مجازی تبدیل شد به گونه‌ای که در ماه‌های بعد از ظهورش، بسیاری از وبلاگ‌ها و وب‌سایت‌های منتقد سیاست‌های دولت آقای خاتمی فیلتر شدند و با گذشت زمان دامنه‌ فیلترینگ هر ماه بیشتر از ماه گذشته می‌شد به گونه‌ای که در این روزها بسیاری از وبلاگ‌ها یا وب‌سایت‌های حامی دولت، اصولگرا و یا مراجع تقلید نیز فیلتر می‌شوند.

این مقدمه گفته شد تا به آخرین نمونه‌ فیلترینگ در ایران یعنی فیلتر شدن وب‌سایت‌های سه مرجع تقلید شیعه، آیت‌الله بیات، صانعی و دستغیب پرداخته و به سوالاتی مانند تاثیرات این فیلترینگ پاسخ داده شود.

براساس اخبار منتشر شده، وب‌سایت‌های این سه مرجع تقلید در مهر ماه فیلتر شدند و تاکنون هیچ دلیلی روشنی برای این اقدام اعلام نشده است؛ اما در اطلاعیه‌ای که آیت‌الله دستغیب در وب‌سایت خود منتشر کرده، در مورد علت فیلترینگ اینگونه گفته است: « وقتی دوستان طی نامه‌نگاری حقیقت امر را جویا شدند در پاسخ گفته شده است: آقای دستغیب در ارتباط با مجلس خبرگان صحبت کرده و از اشخاصی مانند موسوی و کروبی حمایت کرده است و باید این سایت بسته باشد.» علاوه بر این آیت‌الله بیات و صانعی نیز واکنش‌هایی در این مورد داشته‌اند و هر یک فیلتر شدن وب‌سایت‌هایشان را نشانه‌ای از عدم آزادی بیان در ایران دانسته‌اند. علاوه بر این برخی از اصلاح‌طلبان مانند مصطفی تاج‌زاده نیز فیلتر شدن وب‌سایت‌های این سه مرجع شیعه را نشانه‌ای از استیصال مقامات ایران دانسته است.

اما مهمترین نکته در این میان پیامدهای مسدود شدن وب‌سایت‌های این سه مرجع تقلید و بازتاب آن در جامعه است. پیامدی که می‌توان آن را قدمی مثبت در آینده‌ وضعیت فیلترینگ در ایران دانست؛ به گونه‌ای که در بلند مدت می‌تواند باعث کاهش دامنه‌ی فیلترینگ و یا دستکم قانونمند شدن این پدیده شود. ادامه مطلب…

نوشتن دیدگاه

وبلاگستان؛ قبل و بعد از انتخابات ۸۸

فضای وب فارسی قبل و بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته (۱۳۸۸) دچار تغییرات زیادی شده است که می‌تواند موضوع هزاران پایان‌نامه‌ی دانشجویان روزنامه‌نگاری و یا ارتباطات باشد. حدود دو هفته‌ی پیش مطلبی تحت عنوان «وبلاگستان؛ قبل و بعد از انتخابات ۸۸»را در وب‌سایت مردمک نوشتم که در آن فضای وب فارسی را قبل و بعد از انتخابات ریاست جمهوری مورد بررسی قرار دادم. مطلبی که مقدمه‌ای است برای نوشتن در مورد فضای آنلاین فارسی، فضایی که نکات ناگفته‌ی بسیاری دارد.

انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته در ایران را می‌توان یکی از نقاط عطف فضای وب فارسی دانست، نقطه‌ی عطفی که در آن فضای آنلاین به عنوان رسانه‌ای قدرتمند و با نفوذ معرفی شد و اینترنت و معنای آن از قشر روشنفکر و دانشجویی به دیگر اقشار جامعه نیز نفوذ کرد، به گونه‌ای که هم اکنون شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند فیس‌بوک و توییتر در بین اکثر ایرانیان شناخته شده‌اند. به همین دلیل می‌توان فضای وب فارسی و به خصوص وبلاگستان فارسی را به دو قسمت قبل و بعد از انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ تقسیم کرد.

علت این تقسیم‌بندی نیز آن است که بعد از انتخابات ریاست جمهوری، فضای حاکم بر وبلاگستان فارسی به گونه‌ای مشهود دو قطبی شده است. فضایی که در آن در یک سو طرفداران محمود احمدی‌نژاد و محافظه‌کاران قرار گرفته‌اند و در سوی دیگر حامیان جنبش سبز. اما چرا این فضای دو قطبی ایجاد شده است؟ چرا وبلاگ‌هایی که زمانی از آنها با عنوان وبلاگ خنثی و غیرسیاسی نام برده می‌شد، هم اکنون سیاسی شده‌اند؟ و چراهای دیگر…

بهترین روش برای پاسخ به این سوالات، بررسی فضای وب قبل و بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته است که براساس آن می‌توان تا حدودی فضای حاکم بر وب فارسی و عوامل آن را شناخت. ادامه مطلب…

نوشتن دیدگاه

هی‌استک؛ کاهدانی که به آتش کشیده شد

در مورد هیستک بسیار صحبت کرده‌ام، یکی از جامع‌ترین مطالبی که تا کنون درباره‌ی این فیلترشکن دروغین نوشته‌ام را دیروز، وب‌سایت مردمک منتشر کرده است که قسمتی از آن را در زیر می‌خوانید:

«هی‌استک» نام پروژه‌ای بود که تا چند هفته‌ پیش از آن به عنوان ابزار رهایی‌بخش کاربران اینترنت در ایران نام برده می‌شد؛ ابزاری که قرار بود برای مردم ایران باشد اما بعد از حدود یک سال و چند ماه فعالیت، واقعیت‌هایی روشن شد که نام آن را از «پروژه‌ای برای ایران» به «پروژه‌ای برای دیگران» تغییر داد. پروژه‌ای که توسط آستین هیپ به جهانیان و به خصوص ایرانیان داخل ایران معرفی شد تا به صورت آزادانه بتوانند در اینترنت به گشت و گذار بپردازند.

آستین هیپ کیست؟

آستین هیپ (Austin Heap) جوانی ۲۶ ساله ساکن سانفرانسیسکو و متولد ایالت اوهایوی آمریکا و فارغ التحصیل رشته‌ بازاریابی (Marketing) از دانشگاه بنتلی در سال ۲۰۰۶ است. وی تا قبل از سال ۲۰۰۹ هکری ناشناس بود، اما در این سال با پایه‌گذاری «مرکز تحقیقات سانسور» همراه با دنیل کولاسیونه و معرفی پروژه‌ی «هی‌استک» در روزهای بعد از انتخابات ریاست جمهوری دهم در ایران، به شهرتی جهانی رسید.

هی‌استک چیست؟

داستان به وجود آمدن هی‌استک در نوع خودش یک درام ادبی است، درامی که در آن آستین بعد از چند روز خواندن اخبار بعد از انتخابت ایران در توییتر به یک‌باره به فکر ایجاد فن‌آوری می‌افتد که در آن شهروند-روزنامه‌نگاران بتوانند به راحتی فیلترینگ اعمال شده از طرف دولت ایران را دور بزنند و اخبار خود را به راحتی و در عین ناشناسی منتشر کنند.

براساس مطلبی که در گاردین منتشر شده است، هی‌استک حاصل ۷۲ ساعت کار بدون استراحت آستین هیپ و دنیل کولاسیونه است. تلاشی که بعد از بیش از یک سال با سوالات بسیاری با نوعی شکست و توقف مواجه شد.

در توضیح طرز عملکرد هی‌استک به درستی نمی‌توان سخنی گفت، زیرا تاکنون هیچ فردی به طور دقیق از روش کار هی‌استک خبر ندارد و به نوعی می‌توان آن را فناوری کدبسته‌ (closed-source) نامید. علاوه بر این با اینکه آستین هیپ در مصاحبه با بی‌بی‌سی فارسی از توزیع وسیع این فن‌آوری در بین کاربران داخل ایران خبر داده بود، اما براساس تمامی شواهد این فناوری به صورت گسترده منتشر نشده است و تنها در اختیار حدود ۱۰۰ نفر از کاربران داخل ایران قرار گرفته است. ادامه مطلب…

نوشتن دیدگاه