چرا وب‌سایت‌های به اشتراک‌گذاری محتوا در ایران موفق نخواهند بود؟

مدتی قبل وبلاگ یک پزشک مطلب با عنوان «رپورتاژ: لینک‌های خود را با «لینکام» به اشتراک بگذارید» را منتشر کرد که در آن به معرفی سرویس به اشتراک‌گذاری لینک جدیدی با نام «لینکام» پرداخته بود.

زمانی که این مطلب را خواندم اولین نکاتی که به ذهنم رسید این مورد بود که آیا این سرویس به اشتراک‌گذاری موفق خواهد بود؟ آیا واقعا می‌توان از آن به عنوان پدیده‌ای جدید که در میان کاربران ایرانی جایگاه خوبی پیدا خواهد کرد، نام برد و به پیشرفت و ادامه کارش امیدوار بود و… .

به اشتراک‌گذاری محتوا

از نگاه من پاسخ سوالات بالا منفی است و سرویس‌های به اشتراک‌گذاری که فعالیت آنها براساس کاربران باشند، در داخل ایران به جایی نخواهد رسید.  برای این پاسخ منفی چندین دلیل دارم که مهمترین آن فیلترنت است. فیلترنت دشمن وب ایران و وبلاگستان فارسی است و شاید اشاره کردن به این جمله علیرضا شیرازی، بنیانگذار بلاگفا، در مورد فیلترینگ اینترنت در ایران و تاثیر آن بر روی وبلاگستان فارسی بد نباشد: «اتفاقات ناگواری در حال وقوع است. مدتی است که روزانه دستور مسدودسازی حدود صد وبلاگ یا بیشتر ارسال می‌شود. در آینده وبلاگی باقی نخواهد ماند.»

در سال‌های اخیر فیلترنت به خنده‌دارترین حالت ممکن خود رسیده است به گونه‌ای که تقریبا تمام وب‌سایت مطرح در دنیای اینترنت در ایران مسدود هستند. علاوه بر این، فیلترینگ اینترنت به ابزاری برای اعمال نظر از سوی سانسورچی‌های محترم تبدیل شده است به گونه‌ای که اگر بخواهند محتوای یک وب‌سایت را دستکاری کنند، به راحتی و با فیلتر کردن آن وب‌سایت، به این هدف خود می‌رسند.

با این فرضیات و با نگاهی به مفهوم وب‌سایت‌های به اشتراک‌گذاری لینک، ویدیو و… که در آنها فعالیت کاربران مطرح است، به راحتی می‌توان به این نتیجه رسید که در بلند مدت کاربران مشتاق با مواجه شدن با حذف و فیلتر شدن مطالب‌شان در این وب‌سایت‌ها، دلسرد می‌شوند و دست از فعالیت می‌کشند. برای درک بهتر بد نیست که مثالی در این زمینه بزنم:

فرض کنید که شما هر روز مطالب و لینک‌هایی که از نگاه‌تان جذاب و جالب هستند را بر روی لینکام منتشر می‌کنید. حال آنکه آن مطلب ممکن است لینک یک مطلب در وب‌سایتی مانند Life Hacker باشد که در ایران فیلتر است. شما بعد از چند روز متوجه می‌شوید که اکثر مطالب شما به دلیل آنکه وب‌سایت‌های آنها در ایران فیلترند حذف شده‌اند. چرا؟ به دلیل آنکه وب‌سایت لینکام در ایران قرار دارد و باید براساس قوانین ایران فعالیت کند، در نتیجه مجبور به اجرای دستورات کمیته فیلترینگ شده است.

با خواندن مثال بالا به نظرتان آیا شما به فعالیت خود ادامه خواهید داد؟ به احتمال زیاد پاسخ‌تان منفی خواهد بود. با کاهش فعالیت بر روی وب‌سایت‌های به اشتراک‌گذاری محتوا این وب‌سایت‌ها عملا خواهند مرد و به رونق مورد نظر خود نخواهند رسید. علاوه بر این، چیزی که نباید در این میان فراموش کرد آن است که تعداد کاربران بر روی سرویس‌های به اشتراک‌گذاری معیار مهمی برای محبوبیت و ارزش‌گذاری بر روی آنها هستند که این مورد عملا با وضعیت کنونی فیلترنت در ایران معنایی ندارد.

از همین رو از نظر من تا زمانی که سطح فیلترینگ اینترنت در وضعیت کنونی است، نه تنها هیچ وب‌سایت به اشتراک‌گذاری محتوایی موفق نخواهد بود، بلکه باقی‌مانده‌های آنها نیز در خطر نابودی قرار خواهند داشت.

نوشتن دیدگاه

چرا یوپراکسی راه حل مناسبی برای کاربران ایرانی نیست؟

در طی چند روز گذشته یکی از خبرهایی که در بین کاربران شبکه‌های اجتماعی مورد توجه قرار گرفته، داستان ارائه «یوپراکسی (uProxy)» در کنفرانس «ایده‌های گوگل (Google Ideas)» بوده است. ابزاری که تاکنون اطلاعات دقیقی در مورد آن منتشر نشده است و تنها چیزی که براساس وب‌سایت یوپراکسی می‌دانیم آن است که این ابزار قرار است افزونه‌ای برای مرورگرهای  مختلف باشد به گونه‌ای که فرد داخل ایران به راحتی بتواند از طریق مرورگر دوستش در کشور دیگری (مثلا بریتانیا) به اینترنت آزاد دسترسی پیدا کند.

uProxy

با فرض‌های بالا، اولین چیزی که به عنوان یک کاربر ایرانی که از اولین نسخه سایفون که همانند ایده یوپراکسی بوده، استفاده کرده است، باید بگویم که به عنوان کاربر داخل ایران یوپراکسی ابزاری مناسب و کارآمد برای دور زدن فیلترینگ نیست و این همه سروصدا و نام بردن از کاربران ایرانی به عنوان کسانی که به اینترنت آزاد دسترسی خواهند داشت، آنقدرها منطقی به نظر نمی‌رسد.

برای این ادعایم چندین دلیل دارم که مهمترین آنها عبارتند از:

۱- نیاز داشتن به یک نفر در خارج از ایران: با توجه به بخش سوالات متداول یوپراکسی، شما در داخل ایران باید یک نفر را در خارج از ایران داشته باشید که امکان دسترسی به اینترنت آزاد از طریق یوپراکسی ایجاد شود. نکته‌ای که در این میان فراموش شده است آن است که تعداد زیادی از کاربران ایرانی دوست صمیمی یا فامیلی در خارج از ایران ندارند که بتوانند از طریق رایانه وی طعم اینترنت آزاد را بچسند. علاوه بر این اگر حتی آنها یک نفر را در خارج از ایران پیدا کنند، باید آن فرد آنقدر به وی نزدیک/صمیمی باشد که این مسئولیت را قبول کند.

۲- هزینه و دردسر اضافی برای فرد خارج از ایران: در مورد قبل حرف از پیدا کردن یک فرد در خارج از ایران زدم و اینکه پیدا کردن این شخص بسیار سخت است و ممکن است که بسیاری از کاربران ایرانی دوست یا فامیلی در خارج از ایران نداشته باشند. حال اگر فرض کنیم که آن فرد دوست یا فامیلی را پیدا کند که امکان دسترسی به اینترنت آزاد توسط یوپراکسی را به وی بدهد، آنچه در این میان در نظر گرفته نشده است داستان هزینه و دردسرهایی اضافی‌ای است که فرد خارج از ایران متحمل آن می‌شود.

همانگونه که در بالا گفتم، براساس آنچه که یوپراکسی اعلام کرده است، شما از طریق رایانه فرد خارج از ایران به اینترنت آزاد وصل می‌شوید. این بدان معناست که من خارج‌نشین باید همواره رایانه خودم را روشن بگذارم! روشن گذاشتن رایانه هزینه و دردسرهای خاص خودش را دارد. مثلا به دلیل روشن بودن رایانه من به صورت ۲۴ ساعته و در ۷ روز هفته، هزینه ماهیانه برقی که مصرف می‌کنم بالا می‌رود و یا آنکه اگر بخواهم به مسافرت بروم، مجبور خواهم بود رایانه را بدون هیچ دلیلی روشن بگذارم و یا آنکه آن را خاموش کنم که نتیجه آن از کار افتادن یوپراکسی است.

۳- یوپراکسی اقتصادی نیست: در بالا تا حدودی در مورد اقتصادی نبودن یوپراکسی صحبت کردم و به این نکته اشاره کردم که دستکم هزینه ماهیانه‌ای که برای برق پرداخت می‌کنم بالا خواهد رفت. حالا آنکه اگر من بخواهم یک وی‌پی‌ان بخرم که دردسرهای روشن گذاشتن رایانه را نداشته باشم و با مسافرت رفتن من، دوست/فامیل من در ایران در دسترسی به اینترنت دچار مشکل نشود، تنها کافی است ماهیانه ۷ دلار یا کمتر برای خریدن وی‌پی‌ان هزینه کنم تا این مشکل حل شود.

بر همین اساس و با توجه به آنچه که یوپراکسی ادعا کرده است، آنچه که می‌توان گفت این نکته است که یوپراکسی برخلاف تصور و موج رسانه‌ای که در این چند روز ایجاد شده است،‌ نه تنها ابزاری انقلابی نیست بلکه ابزاری است که به قول یکی از کاربران فیس‌بوک، مشکلاتش را به سه مورد افزایش داده است.

نوشتن دیدگاه

چه زمانی فیس‌بوک و توییتر رفع فیلتر می‌شوند؟

حدود یک ماه پیش مطلبی در مورد داستان فیلترینگ اینترنت در ایران نوشتم و به این نکته اشاره کردم که یک بخش از فیلترینگ اینترنت در ایران به سیاست و بخش مهمتر و قدرتمندتر آن به اقتصاد و منافع گروهی خاص برمی‌گردد. از همین رو هم در دو هفته گذشته در توییتر بحث‌های زیادی با دیگران داشته‌ام که از نگاه من تا پایان دولت روحانی بعید است که شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند فیس‌بوک یا توییتر رفع فیلتر شوند.

فیس‌بوک؟ فیلترینگ؟

این دیدگاه من بر روی فاکتورهای مختلفی استوار است که مهمترین آن ساختار فیلترینگ در ایران است. ساختاری که تا کنون میلیون‌ها دلار برای آن هزینه شده است و رفع و کاهش دامنه آن در کوتاه مدت دور از منطق و براساس احساساتی است که در شبی که فیس‌بوک و توییتر برای مدتی کوتاه رفع فیلتر شدند، به خوبی خودشان را نشان دادند. علاوه براین، با یک نگاه کلی به مشاورانی که محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، برای خود برگزیده است، به راحتی می‌توان گفت که تیم واعظی همان تیم حسن نامی، وزیر ارتباطات قبلی است تنها با چند تغییر کوچک. از همین رو و براساس شواهد موجود، آنچه که مشخص است این نکته است که امید بستن به رفع فیلتر شدن زودهنگام شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند فیس‌بوک و توییتر آنقدرها درست نیست.

این نکته را نیز نباید فراموش کرد که شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند توییتر و فیس‌بوک به مدت ۴ سال گذشته مورد حملات همه جانبه از سوی مقامات ایرانی قرار گرفته‌اند و اینکه این دو شبکه که زمانی جاسوس اسرائیل و کشورهای غربی بوده‌اند، به یکباره شبکه‌های مورد اعتمادی شوند کمی خوش‌بینانه است.

از نگاه من، برای رفع سانسور اینترنت در ایران باید تلاش کرد، اطلاع‌رسانی کرد، مستندش کرد و…، اما نباید امید بی‌خود و خوش‌بینی توهم‌آمیز ایجاد کرد. چون خوش‌بینی بیش از حد اگر به نتیجه مورد نظرش نرسد با سرخوردگی وحشتناکی مواجه می‌شود.

در نهایت نیز باید این نکته را یادآوری کنم که سیستم فیلتر و سانسور در نهایت شکست می‌خورد اما برای شکست دادن آن باید صبور بود و جوگیر نشد 🙂

نوشتن دیدگاه

چرا رفع فیلترینگ اینترنت در ایران بیشتر شبیه جوک است؟

اگر از کاربران شبکه‌های اجتماعی باشید به طور قطع با داستان دسترسی به شبکه‌های اجتماعی بدون استفاده از ابزارهای دور زدن فیلترینگ در شب گذشته آشنا هستید و احتمالا خودتان نیز آن را تجربه کرده‌اید. اتفاقی که خبر آن از گاردین و نیویورک تایمز نیز سردرآورد و بسیاری از کاربران این اتفاق را پایان فیلترینگ بیش از ۴ سال فیس‌بوک و توییتر دانستند. ایده‌ای که از نظر من به رویایی خوش شباهت دارد و چه دل‌مان بخواهد و چه دل‌مان نخواهد، فیلترینگ اینترنت در ایران برای مدت‌های طولانی پایدار خواهد بود و به این زودی‌ها فیلترینگ وب‌سایت‌هایی مانند شبکه‌های اجتماعی حذف نخواهد شد.

فیلترینگ فیس‌بوک و توییتر

برای این ادعا هم چندین دلیل دارم که مهمترین آنها عبارتند از:

۱- حکومت ایران در طی یک دهه گذشته میلیون‌ها دلار برای سیستم فیلترینگ و سانسور اینترنت خود هزینه کرده است و هیچ عقل سلیمی از هزینه شدن این حجم بودجه، یک شبه و به یک باره چشم‌پوشی نمی‌کند. این بدان معناست که نباید از ایران انتظار داشت که یک شبه فیلترینگ اینترنت را از بین ببرد و یا کاهش دهد. مثلا از نگاه من خوشحالی کاربران توییتر در برداشته شدن فیلترینگ این شبکه اجتماعی بسیار جای تعجب داشت زیرا این روش حذف فیلترینگ بعد از چهار سال حمله مداوم به شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند توییتر و فیس‌بوک کمی خنده‌دار به نظر می‌رسد.

۲- یکی از مهمترین جنبه‌های فیلترینگ اینترنت در ایران جنبه اقتصادی آن است. این بدان معناست که با فیلتر و مسدود شدن وب‌سایت‌های مختلف، تعداد زیادی در حال کسب درآمد از آن هستند. از نظر من برخی از اعضای کمیته فیلترینگ اینترنت از جمله کسانی هستند که نیاز شدید به فیلترینگ اینترنت دارند زیرا به کمک آن می‌توانند برای خود درآمدهای هنگفتی به دست آورند. شاید یکی از این افراد را بتوان روح‌الله مومن‌نسب دانست که براساس شواهدی از فیلترینگ به عنوان ابزاری برای کسب درآمد و زورآزمایی با دیگران استفاده می‌کند.

علاوه بر این فیلترینگ اینترنت را می‌توان ابزاری برای حذف رقیب دانست. چگونه؟

فرض کنید که شما وب‌سایتی دارید که ایده آن برای اولین بار در ایران در حال اجرا است. شما با تمام تلاش خود وب‌سایت را راه‌اندازی می‌کنید و موفق می‌شوید که در این زمینه پیشتاز باشید. حالا یکی از افراد بانفوذ که دستی هم در کمیته فیلترینگ دارد به فکر ایجاد چنین سایتی می‌افتد و براساس اخلاق ما ایرانی‌ها که فلانی راه انداخته و موفق شده، چرا من راه نیاندازم، وب‌سایتی کاملا مشابه (به عبارتی کپی) مانند آنچه شما راه‌اندازی کرده‌اید ایجاد می‌کند و سپس به دلایل واهی درخواست فیلترینگ وب‌سایت شما صادر می‌شود! حدس زدن باقی ماجرا ساده است، نه؟!

خلاصه آنکه ای کاربران اینترنت در ایران، با چند ساعت دسترسی به شبکه‌های اجتماعی و دیگر وب‌سایت‌های فیلتر شده خوشحال نشوید زیرا رفع فیلترینگ اینترنت در ایران یک شبه اتفاق نمی‌افتد و در خوشبینانه‌ترین حالت دستکم تا پایان دولت یازدهم باید صبر کرد. برای همین رفع فیلترینگ اینترنت در ایران به صورت آنی بیشتر شبیه یک جوک خنده‌دار است تا یک واقعیت!

نوشتن دیدگاه

مراقبت گروه Private Iran و فیلترشکن‌های آن باشید

مسدود شدن وی‌پی‌ان در ایران و افزایش تقاضای کاربران اینترنت برای استفاده از آن باعث شده است که بسیاری از کاربران با جستجو و عضویت در گروه‌های مختلف سعی در پیدا کردن راهی برای دور زدن سیستم خنده‌دار فیلترینگ در ایران بکنند و به دلیل همین محدودیت‌ها، هم اکنون بازار سیاهی در این مورد ایجاد شده است که مانند هر بازار سیاهی که به دلیل سیاست‌های غلط یک دولت ایجاد می‌شود، هم اکنون عده‌ای در حال سو استفاده از وضعیت موجود هستند و تحت نام‌های مختلف فیلترشکن‌های آلوده به بدافزارهایی مانند تروجان را بین کاربران توزیع می‌کنند!

آخرین نمونه‌ای که امروز صبح یکی از دوستان آن را به من اطلاع داد، داستان گروهی در گوگل با نام «private iran entekhab92» است که چنین پیامی را به صورت فله‌ای برای ده‌ها کاربر ارسال کرده است:

دعوتنامه ارسالی از سوی گروه Iran Entekhab92

شاید با خواندن پیام بالا این نکته به ذهن‌تان برسد که این پیام هیچ مشکلی ندارد و عده‌ای می‌خواهند در راه مبارزه با سیستم اسفناک فیلترینگ در ایران مبارزه کنند، اما متاسفانه حقیقت چیز دیگری است و این گروه هم اکنون در حال سو استفاده از جو پیش آمده است به گونه‌ای که تحت نام فیلترشکن در حال انتشار فایل‌های حاوی بدافزار است که کاربران سیستم عامل ویندوز را مورد هدف قرار گرفته است.

یکی از فایل‌هایی که این گروه ادعا می‌کند ابزاری برای دور زدن فیلترینگ است، فایلی با نام fun.exe است که با یک اسکن ساده به راحتی می‌توان دید که این فایل حاوی تروجانی با نام Heur Invader است که از نظر خطرناک بودن، در درجه فوق‌العاده بالایی قرار دارد.

پیام ایمیلی که حاوی فیلترشکن آلوده به تروجان است

به همین دلیل مراقب گروه‌های مختلف که ادعای انتشار فیلترشکن‌های مختلف می‌کنند باشید و هر فیلترشکنی را نصب نکنید زیرا بسیاری از این فیلترشکن‌های ابزاری برای جاسوسی شما هستند.

پی‌نوشت ۱: بهترین روش مقابله با تروجان این است که یک فایروال بر روی سیستم عامل خود نصب کنید. اگر از ویندوز استفاده می‌کنید، بهترین گزینه ZoneAlarm است.

نوشتن دیدگاه