زندان کهریزک، نمونه‌ای واقعی از آزمایش زندان استنفورد

آزمایش زندان استنفورد، آزمایش روانشناسی است که توسط دکتر فلیپ زیمباردو در سال ۱۹۷۱ در بخش روانشناسی دانشگاه استنفورد انجام شده است. در این آزمایش، دکتر زیمباردو و تیمش، ۲۴ دانشجوی مقطع کارشناسی که از نظر روحی و جسمی کاملا سالم بودند را به صورت اتفاقی به دو گروه زندانی و زندان‌بان تقسیم کرد و سپس با ضبط کلیه‌ی وقایع و رخدادهایی که در زندان ساخته شده در زیرزمین بخش روانشناسی دانشگاه استنفورد صورت می‌گرفت، نتایج شگفت‌آوری بدست آورد. نتایجی که بعد از حدود ۳۰ سال، نمونه‌ی واقعی آن در زندان ابوغریب عراق رخ داد.

نتایج این آزمایش به این دلیل شگفت‌آور بود که بعد از شش روز از شروع آزمایش، رفتار تمامی زندان‌بان‌ها به نوعی سادیسمی و در برخی موارد به آزارهای جنسی نیز ختم شده بود و زندانی‌ها هم به شدت افسرده و در برخی موارد دچار اختلالات عاطفی و روحی شده بودند. این تغییرات در حالی رخ داد که تمامی زندان‌بان‌ها و زندانیان قبل از شروع آزمایش از نظر روحی و جسمی کاملا سالم بودند.

به این دلیل این چند خط را به صورت فشرده از آزمایش زندان استنفورد نوشتم تا این جمله‌ی کمانگیر را یکبار دیگر تکرار کنم که:

مساله‌ی اساسی این است که در حال حاضر بازجو نمی‌تواند خودش را جای متهم بگذارد. آخرین باری که بازجو جای متهم بوده است، نظام سلطنتی بر ایران مسلط بوده است، و بازجو توسط «طاغوت» شکنجه شده است. به این دلیل به نظر من این اساسا انتظار بی‌جایی است که از بازجو بخواهیم خودش را بتواند جای متهم بگذارد. (منبع)

این یعنی آنکه یک انسان خوب و مومن می‌تواند در شرایط یک زندان‌بان به یک متجاوز بی‌دین تبدیل شود!

نوشتن دیدگاه