واقعیت پروژه عنکبوت سپاه پاسداران چیست؟

پروژه عنکبوت سپاه

در هفته‌های گذشته یکی از اخباری که در وب ایران تا حدودی سروصدا به پا کرد و سوالات بسیار زیادی را با خود به وجود آورد، داستان پروژه عنکبوت سپاه پاسداران است. پروژه‌ای که براساس آنچه اعلام شده است، باعث شناسایی مدیران ۳۵۰ صفحه فیس‌بوک و دستگیری آنها که ۳۶ نفر بوده‌اند، شده است.

در رابطه با همین پروژه، مصطفی علیزاده، کارشناس ویژه فضای مجازی سپاه پاسداران در برنامه گفتگوی ویژه خبری شبکه دو در بخشی از سخنانش این چنین می‌گوید:

ما به لحاظ اشراف اطلاعاتی همه شبکه‌های اجتماعی را تحت اشراف داریم و کسانی که فکر می‌کنند این فضا برای آنان امن است، از فعالیت‌های خود دست بردارند. (منبع)

زمانی که این سخنان را گوش دادم، به یاد ادعای عجیب سید کمال هادیانفر، رئیس پلیس فتا در مورد شنود واتس‌اپ و وایبر افتادم که برای چندین روز بحث بسیاری از وب‌سایت‌ها و افراد استفاده کننده از وایبر و واتس‌اپ بود.

حالا آنکه اگر واقعیتش را بخواهید، ادعای مصطفی علیزاده نیز دقیقا از جنس همان ادعای عجیب رئیس پلیس فتاست که در آن از اشراف اطلاعاتی همه شبکه‌های اجتماعی خبر می‌دهد در حالی که کشورهایی مانند بریتانیا و آمریکا که سرورهای فیس‌بوک و دیگر شبکه‌های اجتماعی در کشورهایشان وجود دارد و دارای فناوری بالایی در زمینه شنود هستند، همچنان در شنود کاربران شبکه‌های اجتماعی و اپلیکیشن‌های مختلف دچار مشکلات فراوانی هستند. چرا؟

چون تمام این وب‌سایت‌ها و سرویس‌ها از رمزنگاری ارتباطات بهره می‌برند به گونه‌ای که در برخی موارد مانند تلگرام، امکان خوانده شدن پیام‌ها و مکالمات برای مالک تلگرام هم وجود ندارد!

پس چگونه سپاه پاسداران توانسته است که مدیران ۳۵۰ صفحه را شناسایی و دستگیر کند؟

پاسخ به این سوال بسیار راحت است زیرا اگر به جو میان صاحبان صفحه‌های فارسی موجود در شبکه‌های اجتماعی آگاه باشید خواهید فهمید که بسیاری از این صفحه‌ها با توجه به آنکه هزاران و در برخی موارد میلیون‌ها لایک دارند، از طریق فروش آگهی و یا محصولات مختلف برای خودشان کسب درآمد می‌کنند. مثلا به شخصه چندین صفحه بالای ۵۰۰ هزار لایک فیس‌بوک را می‌شناسم که با دریافت مبلغی بین ۱۰۰ هزار تا ۱ میلیون تومان محصول، وب‌سایت، وبلاگ و… شما را تبلیغ می‌کنند.

روشی که سپاه پاسداران برای دستگیری مدیران این صفحه‌ها اجرا کرده نیز بر همین مبنا بوده است: ابتدا یک پروفایل جعلی در فیس‌بوک درست کرده است و سپس به مدیران این صفحه‌ها درخواست تبلیغ فلان محصول یا خرید کالایی که بر روی صفحه فیس‌بوک‌شان تبلیغ شده است را داده است. مدیران این صفحه‌ها هم در پاسخ به این درخواست شماره تماس یا شماره حساب بانک خود را برای در میان گذاشتن اطلاعات بیشتر یا دریافت پول در اختیار سپاه پاسداران قرار داده‌اند. داستان از اینجا به بعد بسیار ساده است چون با داشتن شماره تماس یا شماره حساب، مدت زمان رهگیری و پیدا کردن آن فرد در زیر ۲۴ ساعت امکان‌پذیر است. و به همین راحتی تک تک این افراد شناسایی و دستگیر شده‌اند!

به همین دلیل واقعیت پروژه عنکبوت سپاه پاسداران آن چیزی نیست که ادعا شده است و داستان بسیار ساده‌تر از رصد شبانه‌روزی و عملیات پیچیده بوده است.

خلاصه کلام آنکه تا زمانی که از رمزگذاری ارتباط خود مطمئن باشید، امکان شنود نه تنها برای سپاه پاسداران بلکه برای دولت بریتانیا و آمریکا هم وجود ندارد. هر چند که صدها راه مانند موردی که در بالا بیان شد وجود دارد.

نوشتن دیدگاه

آداب مشارکت در شبکه‌های اجتماعی اینترنتی

در هفته گذشته در برنامه پرگار بی‌بی‌سی فارسی شرکت و در مورد این نکته صحبت کردم که آیا باید نگران رفتار کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی بودن یا نه.

شما می‌توانید این برنامه را در یوتیوب از طریق این لینک مشاهده کنید و یا اگر علاقه دارید به فایل صوتی آن گوش کنید، تنها کافی است که بر روی این لینک کلیک کنید.

خوشحال خواهم شد که پس از دیدن این برنامه نظر خود را در بخش نظرات و یا از طریق توییتر با من در میان بگذارید.

نوشتن دیدگاه

چرا سرویس جدید فیس‌بوک برای ایرانیان مهم است؟

سرویس مخفی فیس‌بوک
منبع عکس: The Hacker News

در هفته گذشته یکی از خبرهایی که در دنیای امنیت دیجیتال سر و صدای زیادی را به پا کردن و بحث‌های مختلف در مورد آن در گرفت، داستان سرویس مخفی (Hidden Service) فیس‌بوک برای مرورگر تُر (Tor) بود به گونه‌ای که از این پس کاربران تُر با مراجعه به آدرس https://facebookcorewwwi.onion می‌توانند از فیس‌بوک استفاده کنند. من هم به دلیل اهمیت این موضوع و اینکه چرا این سرویس برای کاربران ایرانی مهم و کاربردی است، دیدم بد نیست که در مورد آن کمی توضیح بدهم تا نقاط مبهم آن روشن شوند.

سرویس مخفی یا Hidden Service چیست؟
سرویس مخفی امکانی است که دسترسی به آن تنها از طریق مرورگر تُر امکان‌پذیر است و امکان جستجوی آن در موتورهای جستجو نیز وجود ندارد. پسوند سرویس مخفی هم .onion است و طول آدرس باید ۱۶ حرف باشد.

این ویژگی تُر از این جهت دارای اهمیت است که افراد بدون آنکه شناسایی شوند، می‌توانند وارد وب‌سایت مورد نظر خود بشوند و از آن استفاده کنند. علاوه بر این بازدیدکنندگان سایت نیز نمی‌توانند هویت صاحب وب‌سایت را تشخیص بدهند. به همین دلیل سرویس مخفی تُر در میان وب‌سایت‌هایی که موارد مخدر و داروهای غیرمجاز می‌فروشند بسیار محبوب است که معروف‌ترین نمونه آن وب‌سایت «سیلک رود» بود که در مهر ۱۳۹۲ تولد اف‌بی‌آی آمریکا تعطیل شد.

اهمیت سرویس مخفی فیس‌بوک در چیست؟
برخلاف آنچه که در بالا توضیح داده شد، در سرویس مخفی فیس‌بوک دو طرف یعنی بازدیدکننده و صاحب وب‌سایت هویت یکدیگر را می‌دانند به گونه‌ای که اگر من از طریق سرویس مخفی فیس‌بوک وارد فیس‌بوک شوم، فیس‌بوک می‌داند که امین ثابتی هم اکنون از طریق این سرویس وارد شده است و من هم به عنوان بازدیدکننده می‌دانم که پشت فیس‌بوک چه کسانی هستند و سهام‌دار اصلی آن مارک زاکربرگ است.

برای همین مهمترین ویژگی سرویس مخفی تُر در مورد فیس‌بوک کاربردی ندارد. پس اهمیت این سرویس در چیست؟

اهمیت این سرویس در دو نکته است که برای کاربرانی که در ایران زندگی می‌کنند بسیار مهم است:

۱- کاهش احتمال مسدود شدن حساب کاربری: یکی از روش‌هایی که فیس‌بوک فعالیت مشکوک در حساب کاربران را تشخیص می‌دهد، بررسی آی‌پی‌ای است که کاربر با آن وارد فیس‌بوک می‌شود. این روش به گونه‌ای است که اگر زمانی شما با آی‌پی آمریکا وارد فیس‌بوک شوید و سپس در عرض چند دقیقه با آی‌پی هلند وارد شوید، فیس‌بوک شروع به رصد حساب شما می‌کند و در صورتی که حدس بزند که احتمال دارد که حساب‌تان هک شده باشد، آن را مسدود می‌کند. چرا؟

به این دلیل که امکان ندارد شما در عرض ۵ دقیقه از آمریکا به هلند بروید و وارد فیس‌بوک شوید!

حال آنکه این اتفاق دقیقا در زمانی که شما از مرورگر تُر استفاده کنید نیز می‌افتد، زیرا در هر بار که شما این مرورگر را فعال می‌کنید، آی‌پی شما تغییر می‌کند و به همین دلیل شانس آنکه حساب شما مسدود شود بالا می‌رود.

اما هم اکنون شما با استفاده از سرویس مخفی فیس‌بوک این مشکل را می‌توانید حل کنید زیرا زمانی که شما از آدرس https://facebookcorewwwi.onion استفاده کنید، فیس‌بوک می‌داند که شما هم اکنون در حال استفاده از مرورگر تُر هستید و به این صورت تغییر یکباره آی‌پی برایش عادی خواهد بود.

۲- استفاده راحت‌تر از فیس‌بوک در مرورگر تُر: در گذشته زمانی که شما می‌خواستید از طریق مرورگر تُر وارد فیس‌بوک شوید، امکان استفاده از بسیاری از امکانات آن وجود ندارد. حال آنکه در سرویس مخفی فیس‌بوک، بسیاری از این امکانات بدون هیچ مشکلی فعال هستند و به راحتی می‌توانید از آنها استفاده کنید.

براساس بررسی‌هایی که من در طول دو روز گذشته انجام داده‌ام و از طریق تُر وارد فیس‌بوک شدم، تمام بخش‌های فیس‌بوک به جز نمایش ویدیو به خوبی کار می‌کنند و تنها بخشی که نمی‌توانید از آن استفاده کنید، تماشا کردن ویدیوهای مختلف در فیس‌بوک است.

از همین رو و با توجه به آنچه در بالا گفتم، به شما پیشنهاد می‌کنم که هر زمان که دچار مشکل برای دسترسی به فیس‌بوک شدید، استفاده از سرویس مخفی فیس‌بوک را به خاطر داشته باشید که امکان مسدود کردن دسترسی شما به آن تقریبا غیرممکن است 🙂

اگر علاقه دارید در مورد این سرویس فیس‌بوک بیشتر بدانید، بد نیست این مطلب وبلاگ تُر را بخوانید که در مورد نکات مثبت و منفی این سرویس بحث‌های جالبی کرده است.

در صورتی هم که سوالی در مورد این سرویس و یا فیس‌بوک دارید، می‌توانید آن را در بخش نظرات بنویسید یا آن را برای من ایمیل کنید یا از طریق توییتر آن را مطرح کنید.

نوشتن دیدگاه

چه زمانی فیس‌بوک و توییتر رفع فیلتر می‌شوند؟

حدود یک ماه پیش مطلبی در مورد داستان فیلترینگ اینترنت در ایران نوشتم و به این نکته اشاره کردم که یک بخش از فیلترینگ اینترنت در ایران به سیاست و بخش مهمتر و قدرتمندتر آن به اقتصاد و منافع گروهی خاص برمی‌گردد. از همین رو هم در دو هفته گذشته در توییتر بحث‌های زیادی با دیگران داشته‌ام که از نگاه من تا پایان دولت روحانی بعید است که شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند فیس‌بوک یا توییتر رفع فیلتر شوند.

فیس‌بوک؟ فیلترینگ؟

این دیدگاه من بر روی فاکتورهای مختلفی استوار است که مهمترین آن ساختار فیلترینگ در ایران است. ساختاری که تا کنون میلیون‌ها دلار برای آن هزینه شده است و رفع و کاهش دامنه آن در کوتاه مدت دور از منطق و براساس احساساتی است که در شبی که فیس‌بوک و توییتر برای مدتی کوتاه رفع فیلتر شدند، به خوبی خودشان را نشان دادند. علاوه براین، با یک نگاه کلی به مشاورانی که محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، برای خود برگزیده است، به راحتی می‌توان گفت که تیم واعظی همان تیم حسن نامی، وزیر ارتباطات قبلی است تنها با چند تغییر کوچک. از همین رو و براساس شواهد موجود، آنچه که مشخص است این نکته است که امید بستن به رفع فیلتر شدن زودهنگام شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند فیس‌بوک و توییتر آنقدرها درست نیست.

این نکته را نیز نباید فراموش کرد که شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند توییتر و فیس‌بوک به مدت ۴ سال گذشته مورد حملات همه جانبه از سوی مقامات ایرانی قرار گرفته‌اند و اینکه این دو شبکه که زمانی جاسوس اسرائیل و کشورهای غربی بوده‌اند، به یکباره شبکه‌های مورد اعتمادی شوند کمی خوش‌بینانه است.

از نگاه من، برای رفع سانسور اینترنت در ایران باید تلاش کرد، اطلاع‌رسانی کرد، مستندش کرد و…، اما نباید امید بی‌خود و خوش‌بینی توهم‌آمیز ایجاد کرد. چون خوش‌بینی بیش از حد اگر به نتیجه مورد نظرش نرسد با سرخوردگی وحشتناکی مواجه می‌شود.

در نهایت نیز باید این نکته را یادآوری کنم که سیستم فیلتر و سانسور در نهایت شکست می‌خورد اما برای شکست دادن آن باید صبور بود و جوگیر نشد 🙂

نوشتن دیدگاه

چرا رفع فیلترینگ اینترنت در ایران بیشتر شبیه جوک است؟

اگر از کاربران شبکه‌های اجتماعی باشید به طور قطع با داستان دسترسی به شبکه‌های اجتماعی بدون استفاده از ابزارهای دور زدن فیلترینگ در شب گذشته آشنا هستید و احتمالا خودتان نیز آن را تجربه کرده‌اید. اتفاقی که خبر آن از گاردین و نیویورک تایمز نیز سردرآورد و بسیاری از کاربران این اتفاق را پایان فیلترینگ بیش از ۴ سال فیس‌بوک و توییتر دانستند. ایده‌ای که از نظر من به رویایی خوش شباهت دارد و چه دل‌مان بخواهد و چه دل‌مان نخواهد، فیلترینگ اینترنت در ایران برای مدت‌های طولانی پایدار خواهد بود و به این زودی‌ها فیلترینگ وب‌سایت‌هایی مانند شبکه‌های اجتماعی حذف نخواهد شد.

فیلترینگ فیس‌بوک و توییتر

برای این ادعا هم چندین دلیل دارم که مهمترین آنها عبارتند از:

۱- حکومت ایران در طی یک دهه گذشته میلیون‌ها دلار برای سیستم فیلترینگ و سانسور اینترنت خود هزینه کرده است و هیچ عقل سلیمی از هزینه شدن این حجم بودجه، یک شبه و به یک باره چشم‌پوشی نمی‌کند. این بدان معناست که نباید از ایران انتظار داشت که یک شبه فیلترینگ اینترنت را از بین ببرد و یا کاهش دهد. مثلا از نگاه من خوشحالی کاربران توییتر در برداشته شدن فیلترینگ این شبکه اجتماعی بسیار جای تعجب داشت زیرا این روش حذف فیلترینگ بعد از چهار سال حمله مداوم به شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند توییتر و فیس‌بوک کمی خنده‌دار به نظر می‌رسد.

۲- یکی از مهمترین جنبه‌های فیلترینگ اینترنت در ایران جنبه اقتصادی آن است. این بدان معناست که با فیلتر و مسدود شدن وب‌سایت‌های مختلف، تعداد زیادی در حال کسب درآمد از آن هستند. از نظر من برخی از اعضای کمیته فیلترینگ اینترنت از جمله کسانی هستند که نیاز شدید به فیلترینگ اینترنت دارند زیرا به کمک آن می‌توانند برای خود درآمدهای هنگفتی به دست آورند. شاید یکی از این افراد را بتوان روح‌الله مومن‌نسب دانست که براساس شواهدی از فیلترینگ به عنوان ابزاری برای کسب درآمد و زورآزمایی با دیگران استفاده می‌کند.

علاوه بر این فیلترینگ اینترنت را می‌توان ابزاری برای حذف رقیب دانست. چگونه؟

فرض کنید که شما وب‌سایتی دارید که ایده آن برای اولین بار در ایران در حال اجرا است. شما با تمام تلاش خود وب‌سایت را راه‌اندازی می‌کنید و موفق می‌شوید که در این زمینه پیشتاز باشید. حالا یکی از افراد بانفوذ که دستی هم در کمیته فیلترینگ دارد به فکر ایجاد چنین سایتی می‌افتد و براساس اخلاق ما ایرانی‌ها که فلانی راه انداخته و موفق شده، چرا من راه نیاندازم، وب‌سایتی کاملا مشابه (به عبارتی کپی) مانند آنچه شما راه‌اندازی کرده‌اید ایجاد می‌کند و سپس به دلایل واهی درخواست فیلترینگ وب‌سایت شما صادر می‌شود! حدس زدن باقی ماجرا ساده است، نه؟!

خلاصه آنکه ای کاربران اینترنت در ایران، با چند ساعت دسترسی به شبکه‌های اجتماعی و دیگر وب‌سایت‌های فیلتر شده خوشحال نشوید زیرا رفع فیلترینگ اینترنت در ایران یک شبه اتفاق نمی‌افتد و در خوشبینانه‌ترین حالت دستکم تا پایان دولت یازدهم باید صبر کرد. برای همین رفع فیلترینگ اینترنت در ایران به صورت آنی بیشتر شبیه یک جوک خنده‌دار است تا یک واقعیت!

نوشتن دیدگاه