هی‌استک؛ کاهدانی که به آتش کشیده شد

در مورد هیستک بسیار صحبت کرده‌ام، یکی از جامع‌ترین مطالبی که تا کنون درباره‌ی این فیلترشکن دروغین نوشته‌ام را دیروز، وب‌سایت مردمک منتشر کرده است که قسمتی از آن را در زیر می‌خوانید:

«هی‌استک» نام پروژه‌ای بود که تا چند هفته‌ پیش از آن به عنوان ابزار رهایی‌بخش کاربران اینترنت در ایران نام برده می‌شد؛ ابزاری که قرار بود برای مردم ایران باشد اما بعد از حدود یک سال و چند ماه فعالیت، واقعیت‌هایی روشن شد که نام آن را از «پروژه‌ای برای ایران» به «پروژه‌ای برای دیگران» تغییر داد. پروژه‌ای که توسط آستین هیپ به جهانیان و به خصوص ایرانیان داخل ایران معرفی شد تا به صورت آزادانه بتوانند در اینترنت به گشت و گذار بپردازند.

آستین هیپ کیست؟

آستین هیپ (Austin Heap) جوانی ۲۶ ساله ساکن سانفرانسیسکو و متولد ایالت اوهایوی آمریکا و فارغ التحصیل رشته‌ بازاریابی (Marketing) از دانشگاه بنتلی در سال ۲۰۰۶ است. وی تا قبل از سال ۲۰۰۹ هکری ناشناس بود، اما در این سال با پایه‌گذاری «مرکز تحقیقات سانسور» همراه با دنیل کولاسیونه و معرفی پروژه‌ی «هی‌استک» در روزهای بعد از انتخابات ریاست جمهوری دهم در ایران، به شهرتی جهانی رسید.

هی‌استک چیست؟

داستان به وجود آمدن هی‌استک در نوع خودش یک درام ادبی است، درامی که در آن آستین بعد از چند روز خواندن اخبار بعد از انتخابت ایران در توییتر به یک‌باره به فکر ایجاد فن‌آوری می‌افتد که در آن شهروند-روزنامه‌نگاران بتوانند به راحتی فیلترینگ اعمال شده از طرف دولت ایران را دور بزنند و اخبار خود را به راحتی و در عین ناشناسی منتشر کنند.

براساس مطلبی که در گاردین منتشر شده است، هی‌استک حاصل ۷۲ ساعت کار بدون استراحت آستین هیپ و دنیل کولاسیونه است. تلاشی که بعد از بیش از یک سال با سوالات بسیاری با نوعی شکست و توقف مواجه شد.

در توضیح طرز عملکرد هی‌استک به درستی نمی‌توان سخنی گفت، زیرا تاکنون هیچ فردی به طور دقیق از روش کار هی‌استک خبر ندارد و به نوعی می‌توان آن را فناوری کدبسته‌ (closed-source) نامید. علاوه بر این با اینکه آستین هیپ در مصاحبه با بی‌بی‌سی فارسی از توزیع وسیع این فن‌آوری در بین کاربران داخل ایران خبر داده بود، اما براساس تمامی شواهد این فناوری به صورت گسترده منتشر نشده است و تنها در اختیار حدود ۱۰۰ نفر از کاربران داخل ایران قرار گرفته است. ادامه مطلب…

نوشتن دیدگاه

«یا حق»؛ جستجوی بومی، اینترنت ملی

«یا حق» نام موتور جستجویی است که هادی ملک‌پرست، مدیرکل تحقیق و توسعه شرکت فناوری اطلاعات ایران از آغاز فاز مطالعاتی آن خبر داده است. موتور جستجویی که نام «موتور جستجوی ملی» بر آن نهاده‌اند. با انتشار این خبر سوال‌های زیادی در مورد کارکردهای این موتور جستجو به وجود آمده است که مهم‌ترین آن «کاربرد» این موتور جستجو است. با توجه به وجود موتورهای جستجوی قدرتمندی مانند گوگل و یاهو،‌ به چه دلیل مسئولان به فکر تولید و راه‌اندازی موتور جستجوی ملی افتاده‌اند؟

هدف از ایجاد موتور جستجوی ملی

براساس گفته‌ی مدیر کل تحقیق و توسعه شرکت فناوری اطلاعات ایران، مهم‌ترین هدف موتور جستجوی ملی «یا حق» کاهش هزینه‌ها است و از آنجایی که این موتور جستجو در شبکه‌ی ملی اینترنت (اینترانت کشوری) قابل دسترسی است، بدون اتصال به اینترنت می‌توان از آن استفاده کرد. این در حالی است که برای استفاده از موتورهای جستجویی مانند گوگل و یاهو، کاربر باید به شبکه‌ی جهانی اینترنت متصل باشد. ادامه مطلب…

نوشتن دیدگاه

فیلترینگ یکپارچه، با پروکسی، نه گیت‌وی

خبر مربوط به فیلترینگ یکپارچه از طریق گیت‌وی از اخباری که بودن تمام خبرگزاری‌ها بدون یک کلمه تغییر از یک منبع کپی کرده بودند. خبری که از دید منِ خواننده بسیار گنگ بود. برای همین تصمیم گرفتم تا در مورد این خبر تحقیقاتی بکنم که نتیجه‌ی آن مقاله‌ای تحت عنوان «فیلترینگ یکپارچه، با پروکسی، نه گیت‌وی» شد:

در روز ۱۸ مرداد، محمود خسروی، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در نشستی خبری از اعمال فیلترینگ یکپارچه برای سایت‌های اینترنتی خبر داد. روشی که در آن فرآیند فیلترینگ به صورت یکسان اعمال می‌شود و تمامی خدمات‌دهندگان اینترنت (ISP) را در بر می‌گیرد. این یعنی از این پس امکان اینکه یک وب‌سایت یا وبلاگ در یک ISP فیلتر باشد، اما در ISP دیگری فیلتر نباشد، صفر خواهد بود.

حاکمیت یکدست، سانسور یکپارچه

«فیلترینگ یکپارچه در کل کشور و از مسیر «گیت‌وی» انجام می‌شود و تعیین سایت‌هایی که مشمول این طرح قرار می‌گیرند از سوی کمیته تعیین مصادیق خواهد بود و شرکت ارتباطات زیرساخت آن را اعمال می‌کند. برابر قانون نیز هر سرویس‌دهنده اینترنت موظف است که این موارد را اجرا کند.»

این بخشی از سخنان مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در نشست خبری هجدهم مرداد است. با خواندن این سخنان، شاید درک فرآیند جدید فیلترینگ در ایران کمی پیچیده به نظر برسد، اما بر اساس اطلاعات منتشر شده فرآیند فیلترینگ مورد بحث این‌گونه خواهد بود: کمیته‌ی تعیین مصادیق، سایت‌هایی که باید فیلتر شوند را مشخص و به شرکت ارتباطات زیرساخت اعلام می‌کند. این شرکت نیز لیست اعلام شده را از طریق گیت‌وی اعمال می‌کند و تمامی سایت‌های اعلام شده به صورت یکپارچه در تمامی نقاط کشور فیلتر می‌شوند.

مهم‌ترین نکته‌ی این خبر در کلمه‌ی «گیت‌وی» نهفته است که هیچ یک از خبرگزاری‌ها در مورد آن اطلاعات بیشتر و دقیق‌تری منتشر نکرده‌اند. در وب‌سایت‌های تخصصی و تحلیلی فناوری اطلاعات نیز کاوشی در این زمینه صورت نگرفته است. ادامه مطلب…

نوشتن دیدگاه

آینده پرابهام وبلاگستان فارسی

مدتی قبل در فرندفید بحثی را با این سوال ایجاد کردم:

تولید محتوا در وبلاگستان فارسی به خصوص در داخل ایران خیلی خیلی خیلی کم شده. اینجوری اگر کاهش ادامه داشته باشه، وبلاگستان فارسی خواهد مرد.

که مورد توجه دوستان قرار گرفت و بحث‌های خوبی در زیر آن انجام شد. در انتهای همان بحث قول نوشتن مطلبی از چکیده‌ی بحث‌های انجام شده را دادم که حاصل آن، چند روز پیش در سایبر آزاد منتشر کرد. در این گزارش به عوامل موثر بر وبلاگستان فارسی پرداخته‌ام که تمامی جوانب را تا حدودی پوشش داده است، در گزارش بعدی که به زودی منتشر خواهد شد، به بررسی آینده‌ی وبلاگستان فارسی خواهم پرداخت:

نزدیک به یک دهه از تولد وبلاگستان فارسی می‌گذرد و در این مدت تجربه‌های زیادی را این بخش از وب فارسی از سر گذرانده است. از کشمکش‌های بی‌پایان بر سر تعیین “پدر وبلاگستان فارسی” گرفته تا دستگیری چند وبلاگ‌نویس به جرم نوشتن نظراتشان در وبلاگ‌‌های شخصی (پرونده وبلاگ‌نویسان) و فیلترینگ گسترده‌ی وبلاگ‌های فعال در وبلاگستان فارسی که بعد از حوادث متعاقب انتخابات بحث‌برانگیز سال گذشته، شدت بیشتری یافت.

با توجه به پیشینه و تاریخچه‌ی وبلاگستان فارسی که برخی از اتفاقات آن غیرقابل پیش‌بینی بوده‌اند، سخن گفتن در مورد آینده‌ی آن نیز کار ساده‌ای نیست و بررسی آن با رهیافتی معطوف به آینده در قالب یک مطلب نمی‌گنجد، چون پیش‌بینی هر واقعه‌ای نیاز به بررسی فاکتورهای گوناگونی دارد و برای کاستن از ضریب خطا و افزودن بر دقت پیش‌بینی، باید فاکتورهای دخیل در آن را افزایش داد. به هر روی، با بیان چهار عامل عمده‌ی موثر بر وبلاگستان فارسی، می‌توان چارچوب کلی وبلاگستان را تعیین کرد تا شاید بتوان در کوتاه‌مدت رفتار این بخش آنلاین را پیش‌بینی کرد و تحلیلی پیرامون احتمالات پیش‌رو ارائه داد. ادامه مطلب…

نوشتن دیدگاه

سری گزارش‌های وضعیت فیلترینگ در ایران

مدت‌ها بود که به فکر نوشتن سری گزارش‌هایی از وضعیت فیلترینگ در ایران بودم تا در دراز مدت بتوان رفتار ساختار فیلترینگ در ایران را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد و در ایده‌آل‌ترین حالت بتوان چهارچوب کلی فرآیند فیلترینگ در ایران را مشخص است. در ماه گذشته سرانجام این ایده را اجرا و شروع به نوشتن وضعیت فیلترینگ در ایران در طول فصل بهار ۱۳۸۹ کردم که حاصل آن سریِ اول از مجموعه گزارش‌های دنباله‌داری شد که دیروز در وب‌سایت «آزاد سایبر» منتشر شد:

فیلترینگ در ایران در طی سال‌های اخیر بحث‌های بسیاری برانگیخته و پس از انتخابات جنجال‌برانگیز ریاست جمهوری در ۲۲ خرداد سال گذشته، بحث‌های مرتبط با آن با توجه به افزایش چشمگیر دامنه‌ی فیلترینگ، گسترش یافت و شدت بیشتری گرفت. از این پس، در پایان هر فصل، گزارشی از آخرین وضعیت فیلترینگ در ایران را به صورت فصل‌نامه منتشر خواهیم کرد. در این گزارش که اولین گزارش از سری گزارش‌های «بررسی فیلترینگ» است، به وضعیت سانسور آنلاین در بهار ۱۳۸۹ می‌پردازیم.

فروردین ۸۹

۹ فروردین: صفحه‌ی جدید فیلترینگ با تغییرات زیادی که شامل اضافه کردن «لینک‌های مفید» در صفحه‌ی فیلترینگ است، به جای صفحه‌ی قدیمی فیلترینگ قرار گرفت.

۲۱ فروردین: محمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت دهم از فیلتر شدن وب‌سایت اصولگرایان مجلس خبر داد و علت آن را «انتشار مطالب مخالف آداب و اخلاق» ذکر کرد.

۲۴ فروردین: وب‌سایت باشگاه مهندسان ایران که در زمینه‌ی علمی و با هدف کمک به مهندسان ایرانی فعالیت می‌کند و دارای تالارهای گفتگوی متعددی است، فیلتر شد. براساس بحث‌هایی که در تالار گفتگوی این وب‌سایت شده است، توهین و افترا به عنوان یکی از دلایل احتمالی فیلتر شدن این وب‌سایت اعلام شده است. ادامه مطلب…

پی‌نوشت:

– گزارش بعدی در مهرماه خواهد بود که به بررسی وضعیت فیلترینگ در تابستان امسال خواهد پرداخت.

نوشتن دیدگاه