Ransomware یا باج‌افزار چیست؟

در ماه‌های اخیر بحث Ransomwareها یا باج‌افزارها در دنیای امنیت دیجیتال بسیار داغ شده است و ماهی نیست که خبری در این مورد منتشر نشود. به عنوان مثال در هفته گذشته نیویورک تایمز به نقل از Lookout خبری را منتشر کرد که در آن باج‌افزار جدیدی با هدف قرار دادن تلفن‌های هوشمند اندروید، در حال گسترش بوده است.

از همین رو و با توجه به کمبود منابع به زبان فارسی در این مورد، دیدم بد نیست که در مورد باج‌افزار مطلبی بنویسم و چگونگی کارکرد و ساختار آن را به زبان ساده توصیح دهم.

باج‌افزار چیست؟
باج‌افزار که ترجمه بسیار خوبی برای واژه Ransomware است، در حقیقت یک بدافزار است که با نصب بر روی دستگاه‌های رایانه‌ای (لپ‌تاپ، رایانه رومیزی، تلفن‌های هوشمند و…) امکان دسترسی به بخشی یا کل دستگاه فرد قربانی را از بین می‌برد. این بدان معناست که اگر رایانه شما دچار باج‌افزار شود، شما نمی‌توانید وارد سیستم عامل بشوید و یا در حالت پیشرفته‌تر، امکان دسترسی به اطلاعات خود را ندارید زیرا تمام هارد دیسک رایانه یا حافظه تلفن همراه‌تان رمزگذاری شده است!

در این حالت و زمانی که شما دسترسی به رایانه/ تلفن همراه خود را به دلیل قفل یا رمزگذاری شدن اطلاعات توسط باج‌افزار از دست بدهید، فرد یا افراد خرابکار از شما درخواست می‌کنند که مبلغی را از طریق تماس تلفنی و یا بیت‌کوین واریز کنید تا به این صورت آنها کلید خصوصی (Private Key) برای باز کردن رمزگذاری هارد دیسک‌تان و یا کد باز کردن قفل سیستم عامل‌تان را برای شما ارسال کنند.

سه نمونه معروف باج‌افزار
برای درک بهتر عملکرد باج‌افزارها بد نیست به سه نمونه معروف باج‌افزارها که تاکنون میلیون‌ها دلار درآمد برای خلافکاران سایبری به ارمغان آورده‌اند را معرفی کنم 🙂

۱- ریووتون (Revoton): باج‌افزار ریووتون در سال ۲۰۱۲ ابتدا در اروپا و سپس در آمریکا گسترش پیدا کرد. این باج‌افزار پیامی را به کاربران قربانی نشان می‌داد که رایانه آنها به دلیل فعالیت‌های غیرقانونی مانند دانلود غیرقانونی نرم‌افزارها و یا پرنوگرافی کودکان قفل شده است و صاحب رایانه باید مبلغی را به عنوان جریمه از طریق وب‌سایت‌های Ukash یا Paysafecard پرداخت کند.

تصویر زیر مجموعه پیام‌های ریووتون است که در آن از لوگوی نیروهای انتظامی کشورهای مختلف استفاده شده است تا پیام در مقابل چشمان فرد قربانی معتبر به نظر برسد:

مجموعه پیام‌های اخطار جعلی ریووتون (منبع: F-Secure)
مجموعه پیام‌های اخطار ریووتون (منبع: F-Secure)

۲- کریپتولاکر (CryptoLocker): کریپتولاکر را می‌توان یکی از پیشرفته‌ترین باج‌افزارها دانست که بیش از ۲۷ میلیون دلار درآمد برای فرد/ افراد پشت این باج‌افزار به ارمغان آورد هر چند که در ۲ جون ۲۰۱۴ (۱۲ خرداد ۱۳۹۳) این باج‌افزار توسط وزارت دادگستری ایالات متحده آمریکا از بین رفت.

کارکرد این باج‌افزار به این صورت بود که تمامی اطلاعات بر روی رایانه فرد قربانی را رمزگذاری می‌کرد و فرد قربانی تنها ۷۲ ساعت وقت داشت تا مبلغ مورد نظر را پرداخت کند و کلید رمزگشایی را دریافت کند؛ در صورت عدم پرداخت همچنان امکان دسترسی به اطلاعات وجود داشت اما هزینه دریافت کلید رمزگشایی به ۱۰ بیت‌کوین (۵۰۰۰ دلار آمریکا) افزایش پیدا می‌کرد. شاید بد نباشد به این نکته نیز اشاره کنم که موفقیت این باج‌افزار آنقدر زیاد بوده است که دیگر خلافکاران سایبری نیز به فکر ایجاد نسخه‌های مشابه آن افتاده‌اند.

تصویر زیر نمونه‌ای از پیام‌های اخطار باج‌افزار کریپتولاکر است که در آن از رمزگذاری اطلاعات رایانه خبر می‌دهد:

نمونه‌ای از پیام اخطار کریپتولاکر
نمونه‌ای از پیام اخطار کریپتولاکر (منبع: Comodo)

۳- ScarePackage و ScareMeNot: این باج‌افزارها را می‌توان جز اولین باج‌افزارهایی دانست که تلفن‌های همراه را هدف قرار داده‌اند و در این مورد هدف تلفن‌های هوشمند اندروید هستند! این باج‌افزارها مانند موارد بالا دستگاه اندروید قربانی را قفل می‌کنند و علت آن را هم پورنوگرافی کودکان، پونوگرافی حیوان‌خواهی، سو استفاده از کودکان و ارسال اسپم با حجم بسیار زیاد اعلام می‌کنند. براساس تحقیقی که Lookout  انجام داده است، این باج‌افزارها از طریق وب‌سایت‌‌های مختلف و با نشان دادن یک اپلیکیشن جعلی اندروید (مانند فلش پلیر یا آنتی‌ویروس) و درخواست نصب آنها بر روی تلفن هوشمند قربانی، دستگاه وی را قفل می‌کنند.

تصویر زیر نمونه‌ای از پیامی است که در تلفن همراه اندروید فرد قربانی نمایش داده می‌شود:

پیام اخطار باج‌افزار اسکیرپکیج در اندروید (منبع: نیویورک تایمز)
پیام اخطار باج‌افزار اسکیرپکیج در اندروید (منبع: نیویورک تایمز)

روش‌های مقابله با باج‌افزارها
به احتمال زیاد با خواندن مطالب بالا این سوال برای شما پیش آمده است که چگونه می‌توان با باج‌افزارها مقابله کرد؟

در پاسخ به این سوال باید بگویم که شما با رعایت یک سری نکات می‌توانید تا حد بسیار زیادی از آلوده شدن رایانه/ تلفن هوشمندتان به باج‌افزارها جلوگیری کنید هر چند که تضمین ۱۰۰٪ در دنیای امنیت دیجیتال بی‌معنی است!

۱- از دانلود و نصب فایل و نرم‌افزار از وب‌سایت‌های ناشناس و مشکوک شدیدا خودداری کنید.

۲- همواره یک نسخه پشتیبان آفلاین از اطلاعات حیاتی خود بر روی سی‌دی، دی‌وی‌دی، هارد اکسترنال و… داشته باشید زیرا باج‌افزارها می‌توانند اطلاعات بر روی کلود مانند دراپ باکس یا گوگل درایو را هم رمزگذاری کنند.

۳- از دانلود کردن اپلیکیشن‌ها از فروشگاه‌ها و وب‌سایت‌های ناشناس و غیرمشهور خودداری کنید. پیشنهاد من آن است که اپلیکیشن‌های اندروید خود را از طریق گوگل پلی یا کافه بازار دانلود و نصب کنید.

۴- در هنگام نصب اپلیکیشن‌های مختلف بر روی دستگاه اندروید خود به سطح دسترسی ادمین دقت کنید و اگر اپلیکیشین ناشناسی خواستار دسترسی ادمین شد از نصب آن شدیدا خودداری کنید. اپ‌بین تا حدودی در این زمینه ممکن است به کار شما بیاید.

۵- همواره نرم‌افزارهای سیستم عامل خود را به روز نگهدارید و به هیچ عنوان به روز کردن ویندوز، آنتی‌ویروس و… را پشت گوش نیاندازید.

در نهایت اگر سوال و یا مشکلی داشتید، می‌توانید در بخش نظرات آن را مطرح کنید و یا از طریق فرم تماس با من آن را با من در میان بگذارید 🙂

Share on Facebook1Email this to someoneShare on Google+15Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0

انجمن حمایتگری