۴ نکته در مورد داستان هک شدن صفحه فیس‌بوک وزیر امور خارجه ایران

روز گذشته مهمترین خبر شبکه‌های اجتماعی در میان کاربران ایرانی یک چیز بود: هک شدن صفحه فیس‌بوک وزیر امور خارجه ایران، محمد جواد ظریف.

با گذشت بیشتر از ۲۴ ساعت، داستان این حمله سایبری تاکنون روشن نشده است و تا لحظه‌ای که این مطلب را می‌نویسم هیچ اطلاعاتی از نوع حمله و چگونگی نفوذ به حساب آقای ظریف منتشر نشده است. تنها چیزی که پس از این حمله سایبری از سوی آقای ظریف بیان شده است آن است که در زمان انتشار مطلبی که تصویر آن را در بالا مشاهده می‌کنید، وی به صفحه فیس‌بوکش دسترسی نداشته است و از «کارشناسان» درخواست کرده است که مطلب بالا را هر چه زودتر حذف کنند.

براساس آنچه که من محاسبه کرده‌ام، آقای ظریف پس از حدود ۲ ساعت از زمان ارسال پیام بالا، به صفحه فیس‌بوک خود دسترسی پیدا کرده است و مطلب بالا را پاک و سپس پست زیر را منتشر کرده است:

پیامی که با خواندن آن شوکه شدم و دلیل اصلی نوشتن این مطلب هم شد. شاید از خودتان بپرسید که علت این حرف من چیست؟

در پاسخ به این سوال باید به شما بگویم که تهدید کاربران ایرانی که با هزاران سختی وارد شبکه‌های اجتماعی مختلف می‌شوند و واکنش‌های مثبتی به فعالیت آقای ظریف داشته‌اند یک کار کاملا غیرحرفه‌ای بوده است که نشان‌دهنده عدم درک درست آقای ظریف از اصول اولیه شبکه‌های اجتماعی و به طور کلی‌تر فعالیت در دنیای اینترنت است. اینگونه نگاه به کاربران شبکه‌های اجتماعی که آنها را پایین‌تر از خود ببینیم برای من به هیچ عنوان قابل هضم نیست به گونه‌ای که آقای ظریف به دلیل سهل‌انگاری خودشان دسترسی به صفحه‌یشان را از دست داده‌اند و سپس کاربران را تهدید به ترک فیس‌بوک می‌کنند.

این کار مانند آن است که یک نفر از بزرگراهی دوان دوان رد شود و ماشینی به وی بزند و سپس در اعتراض به این تصادف اعلام کند که اگر بار دیگر از بزرگراه رد شد و دچار تصادف شود، به هیچ عنوان از خانه بیرون نخواهد آمد!

حالا اگر از رفتار غیرحرفه‌ای آقای ظریف در برخورد با این هک بگذریم، بد نیست به نکاتی اشاره کنم که از این داستان می‌توان درس گرفت:

۱- قبل از وارد شدن به شبکه‌های اجتماعی آنها را درک کنید. این روزها هر کسی با چند کلیک (اگر در ایران باشید، با چند کلیک بیشتر برای فعال کردن ابزار دور زدن فیلترینگ) می‌تواند عضو فیس‌بوک، توییتر، اینستاگرام و… شود، اما آنچه که در این میان اهمیت دارد درک درست شبکه‌های اجتماعی است. اینکه استفاده از شبکه‌های اجتماعی تنها انتشار شعر از حافظ و سعدی و یا به روز کردن تصویر کاغذدیواری فیس‌بوک نیست و چیزهایی مانند تعامل، امنیت، حریم خصوصی و… در درجه اهمیت بیشتری قرار دارند. به همین دلیل اگر شما یک چهره شناخته شده هستید، بهتر است که حداقل حدود یک ماه به صورت مستمر وب‌سایت‌های مختلف که اخبار شبکه‌های اجتماعی را پوشش می‌دهند را دنبال کنید تا ساختار کلی آنها به دست‌تان بیاید. برای شروع بد نیست Mashable و یا وبلاگ رسانه‌های اجتماعی را بخوانید.

۲- امنیت را بر هر چیزی ارجح بدانید. در دنیای اینترنت حملات سایبری به بخشی از زندگی آنلاین ما تبدیل شده‌اند و همانگونه که در دنیای واقعی و در طی روز شاهد دزدی هستیم، در دنیای مجازی نیز داستان به همین صورت است؛ روزی نیست که به حسابی نفوذ نشود، حال می‌خواهد حساب فیس‌بوک باشد یا بانک. از همین رو قبل از آنکه پای خودتان را به دنیای آنلاین بگذارید، همواره به امنیت ابزارهای آنلاینی که استفاده می‌کنید توجه کنید. مثلا اگر از گوگل، توییتر، فیس‌بوک و… استفاده می‌کنید، حتما ورود دو مرحله‌ای به آنها را فعال کنید.

۳- حملات فیشینگ را جدی بگیرید. بیشتر حملات آنلاینی که منجر به دزدیده شدن حساب‌های کاربران در شبکه‌های اجتماعی می‌شود از طریق حملات فیشینگ صورت می‌گیرد. به همین دلیل این دست حملات را جدی بگیرید و همواره قبل از آنکه نام کاربری و رمز عبور حساب‌تان را وارد کنید، بد نیست که آدرس وب‌سایت را چک کنید تا دقیق باشد. مثلا اگر به جای Facebook.com با Face-book.org مواجه شدید، بدانید که وب‌سایتی که در آن هستید هیچ رابطه‌ای با فیس‌بوک ندارد و شما در حقیقت با دستان خودتان مشخصات حساب‌تان را به هکر نامحترم اهدا می‌کنید! در اینجا بد نیست این نکته را هم بگویم که تقریبا مطمئن هستم که روش نفوذ به حساب آقای ظریف از طریق فیشینگ بوده است. اگر می‌خواهید در مورد این نوع حملات سایبری بیشتر بدانید، بد نیست این مطلب نگهبان را بخوانید.

۴- به مخاطبان خود احترام بگذارید. مهمترین نکته‌ای که باید در مورد استفاده از شبکه‌های اجتماعی در ذهن داشت آن است که به مخاطبان خودمان احترام بگذاریم. مثلا اگر حساب فیس‌بوک‌مان دزدیده می‌شود، مخاطبان را تهدید نکنیم و به جان آن مسئولیت مشکل پیش آمده را قبول کنیم و از بابت آن عذرخواهی کنیم. مثلا در داستان روز گذشته، آقای ظریف با سهل‌انگاری خود امنیت دیگر کاربران را نیز به خطر انداخته است. مثلا فرد نفوذکننده به راحتی می‌توانسته است هزارن پیام خصوصی که برای آقای ظریف ارسال شده را بخواند! به همین دلیل بهتر است که مسئولیت سهل‌انگاری خودمان را قبول کنیم و به قول معروف دست پیش را بگیریم که پس نیافتیم 🙂 قبلا در مورد این نکته در زمان هک شدن صفحه مانا نیستانی مطلبی نوشته‌ام که می‌توانید آن را در اینجا بخوانید.

در نهایت نیز دوست دارم این جمله را به آقای ظریف بگویم: آقای ظریف، دنیای آنلاین با آنچه در دنیای واقعی در ایران می‌گذرد متفاوت است. شما ممکن است که به عنوان وزیر امور خارجه ایران به من شهروند عادی پاسخگو نباشید، اما وقتی که پا به شبکه‌های اجتماعی می‌گذارید باید بابت تک تک فعالیت‌هایتان پاسخگو باشید 🙂 فراموش نکنید که اینترنت دنیای آزاد و پویایی است.