ندای امروز

سه روز از شورش‌های خیابانی در لندن می‌گذرد و یکی از بحث‌هایی که در رسانه‌های مختلف مورد توجه قرار گرفته است، نقش ابزارهایی مانند فیس‌بوک، توییتر و گوشی‌های بلک‌بری در این شورش‌ها بوده است و در این زمینه وب‌سایت Gigaom مقاله‌ی خوبی نوشته است. خلاصه‌ی این مقاله آن است که ابزارهایی مانند شبکه‌های اجتماعی و یا موبایل‌ها مانند چاقویی دو لبه هستند که هم می‌توان با آنها میوه‌ای را پوست کند یا هم آدمی را کشت!

این  جمله بدان معناست که همانگونه که شبکه‌های اجتماعی مانند فیس‌بوک و توییتر می‌توانند در مصر و تونس به مخالفان کمک کنند تا تظاهرات خود را برنامه‌ریزی و دولت را به زمین بزنند، این ابزارها می‌توانند به کمک شورشیان و گنگسترهایی بیایند که برنامه‌ای جز دزدی از فروشگاه‌ها و آتش زدن خانه و کاشانه‌ی مردم ندارد. علاوه بر آن بسیاری مانند جارد کوهن از Google Idea با نظریه‌ی انقلاب‌هایی از نوع توییتری و فیس‌بوکی مخالف هستند و به اعتقاد آنها این ابزارها تنها می‌توانند نقش شتاب‌دهنده یا کاتالیزور را بازی کنند نه شروع کننده.

به عنوان مثال کشته شدن فردی با نام «خالد سعید» در مصر باعث آغاز تظاهرات بر علیه حکومت حسنی مبارک شد و در لندن نیز کشته شدن «مارک دوگان» توسط پلیس باعث آغاز شورش‌های خیابانی شد و در هیچ کدام از آنها آغاز کننده، ابزارهایی مانند توییتر، فیس‌بوک و بلک‌بری نبوده‌اند.

به همین دلیل مانند گذشته باز هم به این نکته تاکید می‌کنم که شبکه‌های اجتماعی ابزارهایی برای تغییر نیستند.

در نهایت نیز خواندن کامل مقاله‌ی Gigaom را شدیدا توصیه می‌کنم.

آزار و اذیت زنان یکی از پدیده‌هایی است که در سرتاسر دنیا وجود داد اما در برخی کشورها مانند کشورهای خاورمیانه شدت آن بیشتر است. برای نمونه می‌توان به کشوری مانند مصر اشاره کرد که براساس یک تحقیق ۸۳٪ زنان مصری و ۹۸٪ زنان خارجی توسط مردان مصری مورد آزار و اذیت قرار گرفته‌اند و به نوعی می‌توان آزار و اذیت زنان در مصر را یکی از مشکلات حاد جامعه‌ی مصر دانست.

به دلیل وجود چنین شرایطی، وب‌سایتی به نام Harass Map یا «نقشه‌ی آزار و اذیت» توسط عده‌ای از فعالان زن در مصر ایجاد شده است که به کمک شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر و همچنین ایمیل، موبایل و… وضعیت آزار و اذیت زنان در مصر را گزارش و نمایش می‌دهد.

در این وب‌سایت نقشه‌ی شهرهای مختلف مصر مانند قاهره وجود دارد که کاربران می‌توانند براساس دسته‌بندی‌های مختلف آزار و اذیت‌هایی مانند لمس کردن، مزاحمت تلفنی، دعوت به رابطه‌ی جنسی، تجاوز جنسی و… را مشاهده کنند.

اما شاید از خودتان سوال کنید که مزیت این ایده چیست؟

این ایده مزیت‌های زیادی دارد که مهمترین آن نشان دادن حقیقت جامعه‌ی مصر است. علاوه بر آن یک زن می‌تواند با مشاهده‌ی این نقشه نقاط خطرناک شهر را متوجه شود و در رفتن به آن مناطق جوانب احتیاط را رعایت کند.

در نهایت اگر علاقه دارید که در مورد این وب‌سایت بیشتر بدانید، خواندن این مطلب را به شما توصیه می‌کنم و به این نکته نیز باید اشاره کنم که اگر اینترنت را ابزار جنگ نرم می‌دانیم، نباید فراموش کنیم که این فناوری ابزاری کارآمد برای بهبود جامعه نیز است.

قبلا در این وبلاگ در مورد اینکه شبکه‌های اجتماعی‌ مانند فیس‌بوک و توییتر ابزار تغییر نیستند صحبت کرده‌ام و برایش مثال هم زده‌ام. به این نکته نیز اشاره کرده‌ام که لایک زدن و شر کردن (Share) مطالب مختلف توسط من و تویی که پشت صفحه‌ی نمایشی‌ای نشسته‌ایم کار خاصی انجام نمی‌دهد!

در ادامه‌ی این ایده‌ام امروز با بخشی از سخنان یکی از فعالان مصری به نام «ولید راشد» برخوردم که به خوبی این نظریه‌ی را که «شبکه‌های اجتماعی ابزار تغییر نیستند» را بار دیگر ثابت می‌کند.

ولید راشد در نشستی در دانشگاه MIT در بخشی از سخنانش در مورد تاثیر قطع شدن ابزارهای ارتباطی مانند اینترنت و موبایل می‌گوید:

I would like to thank Mubarak so much…. he disconnected mobile phones on Jan. 27. More people came down to the streets on the 28th of January because he disconnected.

من دوست دارم که از آقای مبارک بسیار تشکر کنم… او شبکه‌ی تلفن‌های همراه را در روز ۲۷ ژانویه [۷ بهمن] قطع کرد. به دلیل این کار مردم بیشتری در روز ۲۸ ژانویه [۸ بهمن] به خیابان‌ها آمدند. (منبع)

این اقدام حسنی مبارک شاید از نظر خیلی‌ها به عنوان اقدامی برای مبارزه با گردش اطلاعات در مصر تلقی شود، اما باعث شد تا در روز اول فوریه (۱۲ بهمن) بیش از یک میلیون نفر دست به تظاهرات بر ضد حسنی مبارک بزنند و چهار روز بعد نیز آقای دیکتاتور سقوط کند!

به همین دلیل باز هم مانند گذشته به این نکته تاکید می‌کنم که آقایان و خانم‌ها، لایک زدن، شر کردن، رای دادن و وبگردی ابزاری برای تغییر در دنیای واقعی نیست زیرا دنیای واقعی را انسان‌های واقعی (و نه مجازی) تغییر می‌دهند و آن را می‌سازند.

پرده‌ی اول: آقای علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی در سخنانی در شهر بابلسر در مورد قطع شدن اینترنت توسط دولت مصر می‌گوید:

جوانان امروز از مسائل سیاسی مطلع هستند و با قطع اینترنت و شبکه‌ها دردی دوا نمی‌شود. (منبع)

پرده‌ی دوم: در شب ۲۰ بهمن کلیه‌ی وبلاگ‌های سرویس‌های وبلاگ‌نویسی وردپرس و بلاگر فیلتر می‌شوند و در بامداد ۲۱ بهمن نیز وب‌سایت پیکاسا فیلتر می‌شود. علاوه بر آن سرعت اینترنت نیز کاهش پیدا کرده است و در برخی مواقع VPNها کار نمی‌کنند. (منبع)

سوال: اگر جوانان امروز از مسائل سیاسی مطلع هستند، علت محدودیت یکباره‌ی اینترنت در نزدیکی روز ۲۲ و ۲۵ بهمن چیست؟ این یعنی جوانان ایران از مسائل سیاسی مطلع نیستند ولی جوانان مصر مطلع هستند؟!

چند روز پیش فصل دوم کتاب «The Human Story» را به پایان رساندم. تمرکز این فصل بر روی محل شروع تمدن انسان‌ها است که اطراف رودخانه‌هاست. در این فصل به بررسی دو تمدن بزرگ سومریان و مصریان پرداخته شده است که چگونه مصریان برای اولین بار در تاریخ بشر رسم‌الخط را ابداع کرده‌اند و سپس سومریان با تغییراتی به استفاده از آن پرداختند. برای نمونه به تصویر زیر نگاه کنید:

منبع عکس: seppuku05.livejournal.com

ردیف اول: در رسم‌الخط سومریان، زنان به صورت مثلثی که یک خط داخل آن است، نشان داده می‌شدند و علت این انتخاب هم به شکل آلت تناسلی زنان برمی‌گردد که تداعی کننده‌ی آن برای سومریان بوده است!

ردیف دوم: سه نیم‌دایره در رسم‌الخط سومریان نشان‌دهنده‌ی کوه بوده است.

ردیف سوم: اما جالب‌ترین رسم‌الخط سومریان شکل ردیف سوم است که نشان‌دهنده‌ی «زنان بَرده» بوده است، اما علت این ترکیب دو شکل قبل چیست؟ سومریان برده‌های زن را از کوه‌های سمت شرق سرزمین‌شان می‌آوردند و به همین دلیل این کار باعث شد تا اینگونه برده‌های را در رسم‌الخط خود نشان بدهند.

شکل‌های ستون‌های بعدی هم تغییر رسم‌الخط هر کدام از نشان‌ها بوده است که به مرور زمان صورت می‌گرفته است.

منبع عکس: EarthHistory.org.uk

اما سیستم قضایی مصریان در نوع خودش بسیار جالب بوده است و می‌توان از آن به عنوان سیستمی کاملا عدالت‌خواه نام برد. براساس داستانی که در فصل دوم «The Human Story» آمده است، بر سر زمینی در مصر، درگیری بین دو خانواده بوده است که بعد از کش و قوس‌های فراوان و دادخواهی‌های طرفین، یکی از طرفین برنده می‌شود، اما نکته‌ی جالب این است که وقتی من این داستان را می‌خواندم، به یاد دادگاه‌های امروز در دنیا افتادم که به افراد فرصت دادخواهی و تجدید نظر می‌دهند. برای همین می‌توان گفت، سیستم قضایی مصر در زمان خودش، سیستمی بی‌همتا بوده است.