ندای امروز

بررسی وضعیت فیلترینگ اینترنت در ایران یکی از مواردی است که شدیدا به آن علاقه دارم و جمع‌آوری اعداد و ارقام در این زمینه بهترین اتفاقی است که می‌تواند برای روشن‌تر شدن این وضعیت در ایران بیافتد. علت جمع‌آوری اعداد و ارقام از وضعیت فیلترینگ در ایران هم به این برمی‌گردد که تاکنون هیچ اعداد و ارقام به صورت دقیق وضعیت فیلترینگ در ایران را روشن نکرده‌اند و نبود این اطلاعات دقیق باعث شده است که اخبار مختلف و ضدونقیضی در این مورد منتشر شود.

امروز در فوربس با خبری جالب و هیجان‌انگیز در مورد ابزاری جدید از  تُر برخورد کردم که نتایج آن بسیار جالب است. براساس این خبر، تُر ابزاری جدید با نام OONI-probe برای بررسی وضعیت فیلترینگ و سانسور اینترنت در سرتاسر جهان ایجاد کرده است که با نصب و اجرای این ابزار، OONI-probe به صورت خودکار شروع به بررسی امکان دسترسی به یک میلیون وب‌سایت برتر در الکسا می‌کند و سپس نتایج بررسی را به صورت عمومی و رایگان در دسترس عموم و محققان قرار می‌دهد تا از آن استفاده کنند و این مورد یعنی دسترسی آزاد به نتایج این ابزار را که می‌توان بهترین بخش ماجرا دانست!

به عنوان مثال یکی از طراحان این ابزار به نام آرتورو فیلاستو (Arturo Filasto) در سفری که به آمریکا داشته است، از طریق OONI-probe متوجه شده است شرکت تی- موبایل (T-Mobile) با نصب نرم‌افزاری با نام وب گارد (Web Guard) اجازه دسترسی به برخی از وب‌سایت‌ها را نمی‌دهد که لیست کامل این وب‌سایت‌ها از طریق این آدرس در دسترس هستند. و یا آنکه این ابزار ثابت کرده است که مقامات فلسطینی به شرکت‌های ارائه دهنده‌ی خدمات اینترنتی اعلام کرده بودند که وب‌سایت‌های خبری و مخالفین را فیلتر کنند که نتایج این بررسی در اینجا در دسترس هستند.

اگر شما هم علاقه دارید که به صورت داوطلبانه در جمع‌آوری اطلاعات دقیق در مورد وضعیت فیلترینگ در جهان و به خصوص ایران شریک شوید، می‌توانید از اینجا ONNI-probe را دانلود و آن را اجرا کنید. البته به این نکته دقت کنید که این ابزار در مراحل ابتدایی است و چهره‌ای زیبا ندارد و پر از کدهایی است که ممکن است شما را گیج کند!

قبلا گفته بودم که فیلترینگ و سانسور، سیاست‌هایی هستند که در نهایت شکست می‌خورند و شاید اعتراض حامیان سابق فیلترینگ اینترنت در ایران نسبت به فیلترینگ گسترده‌ی اینترنت در ایران را بتوان شاهدی دیگر بر این ادعا دانست.

در ادامه‌ی همین ادعا، چند روز پیش با مطلبی جالب در وب‌سایت افسران دات آی آر مواجه شدم که شاهدی دیگر بر ناکارآمدی فیلترینگ اینترنت در ایران است به طوری که سربازان جنگ نرمی که هدف خود را مبارزه با جنگ نرم دشمن می‌دانند، به صورت رسمی روش‌های دور زدن فیلترینگ برای دسترسی به فیس‌بوک و توییتر را آموزش می‌دهند! این مطلب که با عنوان «ورود به سایت فیس‌بوک و twitter بدون محدودیت» در تاریخ ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ توسط کاربری به نام «مسعود مسعودی» منتشر و در ۲ اردیبهشت به عنوان مطلب برگزیده‌ی وب‌سایت افسران انتخاب شده است، به صورت مرحله به مرحله دور زدن فیلترینگ وب‌سایت‌های فیس‌بوک و توییتر را آموزش می‌دهد:

با مشاهده‌ی این مطلب و انتخاب شدن آن به عنوان مطلب برگزیده توسط کاربران افسران، آنچه به نظر من جالب آمد، آن است که حامیان و کسانی که سخن از جنگ نرم و… می‌زنند، خود به ساختار فیلترینگ در ایران اعتقاد ندارند و سعی در دور زدن آن دارند! دور زدنی که به صورت کاملا شفاف از ناکارآمدی و میزان نارضایتی از وضعیت فیلترینگ اینترنت در ایران خبر می‌دهد.

خدمات اینترنت پرسرعت شاتل بعد از اختلال‌ها و قطعی‌های پی در پی ایمیلی را به تمام مشتریان خود زده است که به نکات جالبی در مورد وضعیت اینترنت و اختلال‌های مربوط به آن در هفته‌های اخیر اشاره کرده است. متن زیر بدون هیچ کم و کاستی هر آنچه است که این شرکت به مشتریان خود ایمیل کرده است که خواندن آن بخشی از وضعیت اینترنت در این روزهای اخیر را تا حدودی روشن می‌کند (قسمت‌هایی را که دارای اهمیت بوده‌اند را من پررنگ کرده‌ام):

مشترک گرامی (XXXXX):

علاقه‌مندیم به اطلاع برسانیم که متاسفانه بررسی‌های انجام شده توسط کارشناسان فنی شاتل طی روزهای اخیر، نشان از آن دارد که استفاده از برخی سرویس‌های اینترنت دچار محدودیت‌هایی شده یا در برخی از ساعات شبانه روز با اختلالاتی همراه گردیده است. بر این اساس، کاربران در استفاده از پروتکل‌ها یا سرویس‌هایی همچون صفحات https ،VPN و… با مشکلات گاه بسیار جدی رو به رو هستند. به عنوان مثال صفحات مربوط به ایمیل یاهو، جی‌میل و… ممکن است با تاخیر قابل توجه باز شود و یا با سرعت بسیار محدود در اختیار کاربران قرار گیرد. کارشناسان فنی شاتل با نمونه گیری‌های متعدد در Zoneهای متفاوت شبکه این موضوع را بررسی کرده‌اند و نمودار چند نمونه از این بررسی‌ها که تاخیرها در باز شدن اینگونه صفحات را نشان می‌دهد در زیر آورده شده است. نمودارهای زیر زمان باز شدن صفحات را به ثانیه در ساعات مختلف نشان می‌دهد. هر چند این موضوع دایمی نیست و در ساعات مختلف شبانه روز و حتا برای کاربران مختلف متفاوت است، اما اختلال و محدودیت همچنان وجود دارد. به عنوان مثال، حتا ممکن است زمانی که یک کاربر برای باز کردن صفحه‌ی https خاصی با مشکل جدی رو به رو باشد، کاربر دیگری اصلا چنین مشکلی را تجربه نکند:

نمودار شماره ۱- متوسط زمان باز شدن صفحه اول گوگل از طریق پروتکل HTTPS. با وجود کم حجم بودن این صفحه، متوسط زمان Load شدن این صفحه بالا است و در طول روز بسیار متغیر است.

نمودار شماره ۲- متوسط زمان باز شدن صفحه اول گوگل از طریق پروتکل HTTP و به طور عادی همان گونه که مشاهده می‌شود در بازه زمانی مشابه، مدت زمان باز شدن این صفحه در مقایسه با حالت HTTPS، بسیار کم است و در طول شبانه روز نیز از یک روند تقریبا ثابت برخوردار بوده است.

نمودار شماره ۳: متوسط زمان باز شدن صفحه اول kernel.org از طریق پروتکل HTTPS. با وجود کم حجم بودن این صفحه، متوسط زمان Load شدن این صفحه بالا است و در طول روز بسیار متغیر است.

نمودار شماره ۴: متوسط زمان باز شدن صفحه اول yahoo از طریق پروتکل HTTP و به طور عادی. همان گونه که مشاهده می شود در بازه زمانی مشابه، مدت زمان باز شدن این صفحه بسیار کم است و در طول شبانه روز نیز از یک روند تقریبا ثابت برخوردار بوده است.

به هر روی، این تغییرات و مشکلات ایجاد شده مربوط به زیرساخت شبکه اینترنت کشور بوده و به کلی خارج از کنترل شاتل و دیگر شرکت‌های سرویس دهنده‌ی خدمات اینترنت است. با این همه، کارشناسان فنی ما در حال پی‌گیری، کسب اطلاعات بیشتر و برطرف ساختن آنها با سازمان‌های مربوطه هستند. اما متاسفانه زمان دقیقی برای برطرف ساختن این مشکلات وجود ندارد و شرکت شاتل و دیگر شرکت‌های سرویس دهنده‌ی خدمات اینترنت نیز کاری جز پی‌گیری برای حل آنها نمی‌توانند انجام دهند.

از توجه شما سپاس گزاریم.

امور مشترکین

گروه شرکت‌های شاتل

مدتی از که قانونی با نام SOPA که مخفف Stop Online Piracy Act است در آمریکا سر و صدای زیادی به پا کرده است و باعث شده است بسیاری از فعالان حامی آزادی بیان تمام تلاش خود را برای عدم تصویب این قانون انجام دهند. براساس این قانون وب‌سایت‌هایی که ناقض کپی رایت باشند مشمول محدودیت‌هایی از سوی دولت آمریکا می‌شوند که جادی در مطلبی با عنوان «سوپا را متوقف کنید» در موردش بیشتر توضیح داده است.

در پاسخ به این قانون که می‌توان آن را نوعی فیلتر کردن اینترنت به صورت محترمانه دانست، عده‌ای کدنویس افزونه‌ای با نام DeSopa برای فایرفاکس ایجاد کرده‌اند که به کمک آن کاربران اینترنت می‌توانند قانون SOPA و محدودیت‌های اعمال شده از سوی این قانون را دور بزنند. این گروه کدنویس در توضیحات DeSopa یکی از دلایل نوشتن این افزونه را نشان دادن این نکته عنوان کرده‌اند که قانون SOPA نمی‌تواند از دانلود غیرقانونی محصولاتی مانند فیلم و یا موسیقی جلوگیری کند و این قانون هیچ کارآیی ندارد و تنها باعث سانسور اینترنت می‌شود.

اما هدف من از نوشتن دو پاراگراف بالا معرفی افزونه‌ی DeSopa نبودم! هدف من از نوشتن این مطلب گوشزد کردن این نکته بود که سانسور در هر شرایطی و از هر نوعی محکوم به شکست و مرگ است و همواره راهی برای نابود کردن سانسور وجود دارد، حالا می‌خواهد سانسور اینترنت باشد یا روزنامه و یا کتاب.

سانسور منجر به نابینایی می‌شود. شما می‌توانید ببینید که چه کسی شما را نابینا کرده است؟

سانسور یکی از مواردی است که از دید من محکوم به فنا است و با آن تا جایی که از دستم برآید مبارزه می‌کنم. از نظر من سانسور مسخره‌ترین کاری است که یک دولت، سازمان، فرد و… می‌تواند انجام بدهد و با نگاهی به هر سیستمی که به صورت گسترده مشغول سانسور کردن بوده است می‌توان به این نتیجه رسید که در نهایت آن سیستم از بین رفته است!

علاوه بر آن سانسور از نگاه من مخرب‌تر از جنگ است به طوری که در بلند مدت باعث می‌شود که خلاقیت، علاقه، اشتیاق و دانش از بین برود. به عنوان مثال با نگاهی به وضعیت سانسور اینترنت در ایران به خوبی می‌توان به این نکته پی‌برد که در ایران به دلیل مشکلاتی که برای بسیاری از مردمان این کره‌ی خاکی معنایی ندارد، پروژه‌هایی موفق و یگانه که کپی‌ای از نمونه‌های غربی نباشد وجود ندارد! مثلا در زمانی که دنیای وب به سمت چندرسانه‌ای شدن می‌رود، کاربران اینترنت در ایران همچنان با ماجرایی به نام اینترنت کم سرعت و عدم داشتن پهنای باند مناسب دست و پنجه نرم می‌کنند و برای دیدن یک ویدئو در یوتیوب باید هزارن کلک بزنند تا بتوانند آن را مشاهده کنند.

همین ساختار خنده‌دار سانسور در ایران باعث شده است که کاربران اینترنت در داخل ایران سعی در دور زدن سانسور اینترنت بکنند و با نگاهی به فعالیت کاربران مختلف در شبکه‌های اجتماعی می‌توان دید که حتی حامیان سانسور اینترنت در ایران نیز از ابزارهای دور زدن فیلترینگ مانند وی‌پی‌ان (VPN) استفاده می‌کنند!

از نظر من و در بلند مدت آنچه که از بین خواهد رفت یا سانسور شدید اینترنت در ایران و یا دسترسی به شبکه‌ی جهانی اینترنت است! دو موردی که دو نقطه‌ی مقابل هم هستند و با توجه به سرگذشت فیلترینگ در ایران، رخ دادن مورد اول محتمل‌تر است!

همواره باید به یاد داشت که آگاهی حق مردم است و اگر جلوی آگاهی بسته شود، مردم به دنبال آن می‌روند. مردم ایران، مردمی هستند که در دو سال گذشته به خوبی سانسور اینترنت را دور زده‌اند و به همین دلیل باید گفت که آقا یا خانومی که اینترنت را سانسور می‌کنی، به فکر کار جدیدی باش که در آینده‌ای نزدیک یا دور بیکار خواهی شد. این را نباید فراموش کرد که سانسور همواره محکوم به مرگ است.