شبکههای اجتماعی ابزار تغییر نیستند!
مدتی قبل مطلبی با عنوان «وقتی کاربران ایرانی از فیسبوک میخواهند سبز شود!» را منتشر کردم که با بازتابهایی در گوگل ریدر مواجه شد و عدهای این مطلب را نوعی شنا کردن در خلاف جهت جریان آب نامیدند و اقداماتی مانند درخواست سبز شدن از فیسبوک را حرکتی در جهت سرشماری حامیان جنبش سبز دانستند.
امروز در بین لینکهایی که برای خواندن ذخیره کرده بودم، به ترجمهی مصاحبهای از NPR برخوردم که در خبرگزاری فارس منتشر شده بود. در این مصاحبه جیمز لویس، مدیر بخش تکنولوژی و سیاستگذاری عمومی در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالملل آمریکا، شبکههای اجتماعی را ابزاری ضروری برای سیاست خارجی آمریکا خوانده است. اما آنچه که باعث شد تا من به این مصاحبه علاقهمند شوم، چند نکتهی مهم در سخنان آقای لویس بود که به نوعی سخنان من در مطلب گذشتهام را تایید میکند:
…من معتقدم که وزارت امور خارجه [آمریکا] بیشتر شبیه به یک مشوق است. آنها بر این باورند که فیسبوک یا توییتر بسیار عالی هستند و گاهی اوقات آنها را به انجام اقداماتی تشویق میکنند. اما این ابزارها [شبکههای اجتماعی] به خودی خود به نوعی خنثی هستند و کارایی آنها به خواستهی مردمی که قرار است از آن استفاده کنند، بستگی دارد. این ابزارها راهی هستند برای تقویت صدای مخالفین و حمایت از حرکت ایشان، اما به هیچ وجه قادر نیستند یک جنبش مخالفتآمیز خلق کنند و ابزاری نیستند که با استفاده از آن بتوان در امور سیاسی یک بازیگر دخالت کرد.
…تا به اینجا که خوش شانس بوده [آمریکا] و بیشتر شرکتهایی که در این عرصه فعالیت میکنند، شرکتهای آمریکایی هستند و از ارزشهایی مشابه پیروی میکنند. چندی است که شاهد مخالفتهایی از سوی رژیمهایی چون چین و ایران هستیم. آنها این فرایند را نمیپسندند. آنها گمان میکنند که فیسبوک یا توییتر ابزاری آمریکایی برای ایجاد اختلال در حکومتهای ایشان هستند. چرا که تأثیر این ابزار، به نحوی بیثباتی به همراه دارد. آنچه صحت ندارد، این است که آمریکا به عمد درصدد ایجاد چنین تأثیراتی است.
…من گمان نمیکنم که توییتر یا فیسبوک یا گوگل یا هیچ یک از عواملی از این دست دستور کار سیاسی داشته باشند. البته آنها ممکن است کم و بیش تلاش کنند که با ارزشهای دموکراتیکی که در آمریکا میبینیم، خود را هماهنگ کنند، اما به هیچ وجه از یک دستور کار سیاسی پیروی نمیکنند. (منبع)
این سه پاراگراف بخشهای مهم مصاحبهی آقای لویس است که قسمتهای مهمتر آن را پرنگ کردهام و از نظر من این سه پاراگراف چنان روشن است که نیاز به هیچ توضیح دیگری نیست. با این حال باید گفت تنها چیزی که در کل این مصاحبه از نظر من بسیار مهم است آن است که:
«شبکههای اجتماعی هیچ قدرتی برای ایجاد یک جنبش و تغییرات سیاسی بزرگ مانند تغییر یک حکومت را ندارد.»
این یعنی آنکه من و توی کاربر اینترنت نباید فکر کنیم که لایکها و کامنتها و اینگونه کارها، یک فعالیت بزرگ سیاسی است که به تغییری بزرگ منجر خواهد شد!
در روز شنبه، ۲۱ اسفند ماه، خبرگزاری فارس در خبری با عنوان «
