ندای امروز

در دو سال اخیر هر از چند گاهی یکی از مسئولین ایران سخنانی در مورد اینترنت و شبکه‌های اجتماعی زده است.  روز یکشنبه، ۲۵ دی ماه سال جاری نیز از روزهایی بود که یکی از مسئولین ایران به نام لطف‌الله سیاهکلی، معاون رسانه‌ی مجازی سازمان صدا و سیما در مورد اینترنت و ماجرای پهنای باند آن در ایران سخن گفت که می‌توان آن را شاهکاری دانست و میزان درک درست از اینترنت را در این سخنان مشاهده کرد!

معاون رسانه مجازی سازمان صدا و سیما گفت: مشکل اینترنت در کشور از نبود فضای مجازی ناشی می‌شود و اینکه ایرانی‌ها تمام امور را بر بستر اینترنت انجام می‌دهند و به این دلیل نیز گلایه‌ها از نوسانات این سرویس، افزایش می‌یابد.

به گزارش ایتنا لطف‌الله سیاهکلی در گفت‌وگو با فارس در پاسخ به این سوال که مهم‌ترین مشکل فعلی اینترنت در ایران را چه می‌بینید و چه راهکاری برای آن دارید، اظهار داشت: به اعتقاد من، در ایران مشکل اینترنت نداریم؛ بلکه به اشتباه از فضای اینترنت استفاده می‌کنیم.

معاون رسانه مجازی سازمان صدا و سیما افزود: به اعتقاد من، مشکل اینترنت در ایران، از نبود فضای مجازی ناشی می‌شود که در نتیجه آن، ایرانی‌ها برای انجام تمام امور، به جای فضای مجازی از اینترنت استفاده می‌کنند.

وی ادامه داد: به این ترتیب زمانی که تمام امور بر بستر اینترنت انجام می‌شود، بالطبع گلایه‌ها از نوسانات این سرویس، نیز بیشتر می‌شود.

سیاهکلی تصریح کرد: باید حل این موضوع باید ابر اطلاعاتی و ابر داده و فضای مجازی را در کشور ایجاد کنیم که اینترنت بخشی از آن باشد و به این وسیله بخش اعظم ارتباطات مورد نیاز کاربران برقرار خواهد شد.

سیاهکلی تاکید کرد: تمام نیاز‌ها بر بستر اینترنت جهانی نیست و اگر بخواهیم عمده نیاز‌هایمان را از اینترنت جهانی جهانی پاسخ دهیم، اگر تمام پهنای باند جهان را نیز برای آن بخریم، مشکلات را کم می‌کند، اما حل نمی‌کند.

معاون سازمان صدا و سیما با ذکر مثالی توضیح داد: ارائه پهنای باند جهانی مانند ارائه تلفن دو صفر است؛ در حالی که امکان اتصال به دو صفر برای تمام مشترکان تلفن فراهم است، اما مشترکان برای ارتباطات داخل کشور خود از تلفن دو صفر استفاده نمی‌کنند و این مثال، تعبیری از فضای مجازی و اینترنت جهانی است. (منبع)

اگر از پاراگراف آخر سخنان آقای سیاهکلی بگذریم که با ۱۰ بار خواندن رابطه‌ی تلفن دو صفر با فضای مجازی و اینترنت جهانی را نفهمیدم، آنچه که برای من جالب است آن است که آقای سیاهکلی زمانی حرف از استفاده‌ی زیاد از فضای اینترنت می‌زند که یکی از اهداف دولت ایران ایجاد دولت الکترونیک برای راحتی بیشتر مردم است! براساس این گفته‌ی آقای سیاهکلی مردم داخل ایران نباید از اینترنت برای کارهایی مانند پرداخت قبض، صحبت کردن و… استفاده می‌کنند چون باعث می‌شود که پهنای باند زیادی مصرف شود. و البته نباید فیلم‌های صدا و سیما را بر روی وب‌سایت این سازمان مشاهده کنند چون پهنای باند زیادی مصرف می‌شود!

علاوه بر آن سوالی که پاسخ آن برای من جالب است تعریف آقای سیاهکلی از پهنای باند است و اینکه پهنای باند را معاون رسانه مجازی سازمان صدا و سیما چه می‌داند که سخن از کافی نبودم تمام پهنای باند جهان برای ایران می‌زند!

خلاصه آنکه آنچه که از این سخنان روشن است عدم درک و یا نداشتن اطلاعات درست معاون رسانه مجازی سازمان صدا و سیما از اینترنت، پهنای باند و تاثیر آن در بهبود زندگی مردم است.

اگر توییتر من را دنبال کرده باشید، در چند روز اخیر دیده‌اید که در مورد بزرگنمایی‌ای که توسط رسانه‌ها در مورد ماجرای اینترنت ملی شده است چندین بار توییت کرده‌ام. در همین راستا امروز مطلبی برای مردمک با عنوان «‎اینترنت ملی؛ از شایعه تا واقعیت» نوشتم که در آن به صورت مفصل به آنچه در چند هفته‌ی اخیر در مورد اینترنت ملی گذشته است، پرداخته‌ام.

در این مطلب سعی کرده‌ام که آنچه که حقیقت دارد را به گوش خوانندگان این مطلب برسانم چون مانند گذشته که همواره تکرار کرده‌ام، اطلاعات غلط از بی‌اطلاعی و نداشتن اطلاعات بسیار خطرناک‌تر است.

در چند روز اخیر بحث راه‌اندازی اینترنت ملی و قطع دسترسی کاربران ایرانی از شبکه‌های جهانی اینترنت بسیار داغ شده است به طوری که اکثر خبرگزاری‌های فارسی زبان نسبت به این خبر واکنش نشان دادند و کار به جایی رسید که تکذیبهٔ خبر قطع شدن ایران از شبکهٔ جهانی اینترنت نیز به سرعت منتشر شد.

اما شاید نکته‌ای که در این میان همچنان و با توجه به تکذیب شدن آن در فضای وب و در میان کاربران اینترنت در ایران به چشم می‌خورد نگرانی بالقوهٔ آن‌ها در مورد آیندهٔ اینترنت در ایران و اتصال به شبکهٔ جهانی اینترنت است که در این مطلب به چند و چون این نگرانی و بررسی آیندهٔ اینترنت در ایران پرداخته خواهد شد.

علل قطعی و اختلال در شبکهٔ اینترنت ایران چیست؟

با نگاهی به اخبار و گزارش‌های منتشر شده و همچنین ایمیلی که شرکت خدمات اینترنت پرسرعت شاتل به کاربران خود ارسال کرده است، می‌توان علت اختلال و قطعی شبکهٔ اینترنت در ایران را شرکت ارتباطات زیرساخت دانست. این شرکت مسئول تهیهٔ پهنای باند اینترنت برای ایران است و تمامی پهنای باند اینترنتی مصرفی توسط کاربران ایرانی توسط این شرکت تامین و به شرکت‌های واسطه مانند شاتل یا پارس آنلاین فروخته می‌شود.

با نگاهی به ایمیل ارسالی از سوی شاتل می‌توان به این نکته رسید که بسته به نوع وب‌سایت و همچین چگونگی تبادل اطلاعات بین کاربران اینترنت در ایران و وب‌سایت هدف، سرعت اینترنت به صورتی هوشمند دستکاری می‌شود. به عنوان مثال مدت زمان اتصال به گوگل در شرایطی که از گواهینامهٔ SSL استفاده شود در برخی مواقع ۵ برابر زمانی است که از گواهینامهٔ SSL استفاده نشود.

به همین دلیل و با توجه به شواهد موجود می‌توان گفت که برخلاف گذشته و گفته‌های مسئولین ایران، اختلال در اینترنت و قطعی‌های پی‌درپی به دلیل افتادن لنگر کشتی و یا حملهٔ کوسه‌ها به فیبرهای نوری نبوده است، بلکه به صورت هوشمند و با توجه به محتوایی که کاربر درخواست می‌کرده است، سرعت اینترنت دستکاری می‌شده است.

اما آیا این اختلال‌ها به اینترنت ملی و قطع شدن کاربران ایران از شبکهٔ جهانی اینترنت مرتبط است؟ ادامه مطلب…

امنیت در فضای سایبری یکی از نکاتی است که همواره به عنوان یکی از ویژگی‌های مهم شبکه ملی اینترنت (یا همان اینترنت ملی) مورد توجه قرار گرفته است به طوری که رضا تقی‌پور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در سخنانی امنیت را یکی از اهداف اصلی اینترنت ملی خوانده است:

تقی‌پور با اشاره به اینکه در شبکه ملی اینترنت موتور جستجوی ملی و ایمیل ملی خواهیم داشت اضافه کرد: یکی از اهداف اصلی امروز شبکه اینترنت جمع‌آوری اطلاعات و مدیریت ای‌میل‌ها در داخل کشور است تا مباحث امنیتی در این بخش مورد توجه قرار گیرد. (منبع)

و در ادامه‌ی همین ایده علی اصغر انصاری، معاون سازمان فناوری اطلاعات در روز ۱۶ شهریور سال جاری از راه‌اندازی ایمیل ملی خبر داد که از طریق این آدرس در دسترس است.

حال اگر شما به وب‌سایت ایمیل ملی مراجعه کنید با راهنمایی مواجه می‌شوید که در آن در مورد عدم توجه به اخطار نامعتبر بودن گواهی امنیتی ایمیل سخن گفته شده است و چگونگی در نظر نگرفتن آن نیز آموزش داده شده است!

اما سوالی که در این بین پیش می‌آید این است که چگونه امکان دارد که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از اهمیت امنیت ایمیل ملی و مدیریت آن خبر بدهد اما ارسال و دریافت اطلاعات توسط ایمیل ملی کدگذاری نشده باشد؟! ویژگی که این قدرت را به هکرها می‌دهد تا به راحتی آب خوردن اطلاعات ارسالی و دریافتی از طریق ایمیل ملی را در وسط راه بدزدند!

بارها مسئولین ایران برای آنکه جایگاه ممتاز ایران را در جهان نشان دهند، از آمار و ارقام مختلف استفاده کرده‌اند. اما نکته‌ای که همواره برای من سوال بوده، منبع این آمار و ارقام است و اینکه این مقام‌ها و رده‌بندی‌ها چگونه است و بر چه اساسی انجام گرفته است.

به عنوان مثال رضا تقی‌پور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در مصاحبه‌ای که با خبرگزاری مهر در تاریخ ۴ تیر سال جاری انجام داده است، از رتبه‌ی پنجم ایران در زمینه‌ی امنیت شبکه‌ی مجازی سخن می‌گوید و یا در سخنانی در مورد اینترنت ملی، از عدم نیاز ۹۵٪ کاربردها به اینترنت خبر می‌دهد.

حال آنکه با خواندن این دو مصاحبه سوالی که برای من به عنوان یک شهروند عادی پیش می‌آید آن است که:

۱- رتبه‌ی اول تا چهارم در زمینه‌ی امنیت شبکه‌ی مجازی را چه کشورهایی تشکیل داده‌اند که ایران مقام پنجم را بدست آورده است؟ و منبع این رتبه‌بندی کجاست؟

۲- براساس کدام تحقیق و بررسی آقای وزیر به این نتیجه رسیده است که ۹۵٪ کاربردها به اینترنت نیاز ندارند؟ و مفهوم کاربرد چیست؟

هر چند که در مورد سوال دوم می‌توان به همان ایده‌ای اشاره کرد که برای کاربران خانگی اینترنت سرعت ۲۵۶ کیلوبیت  ۱۲۸ کیلوبیت در ثانیه کافی است، ایده‌ای که بیشتر به دوران اینترنت در دهه‌ی ۹۰ میلادی نزدیک است تا دوران وب ۲.۰.

به همین دلیل آقای وزیر، لطفا منبع آمار خود را بگویید تا دستکم شهروند منحرفی مانند من به راه راست هدایت شود!

روش‌های شناسایی کاربران اینترنت بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته برای بسیاری از کاربران اینترنت، به خصوص کسانی که فعالیت‌های سیاسی انجام می‌دادند دارای اهمیت شد. در این بین در ۲۷ مهر ماه سال جاری خبری مبنی بر شناسنامه‌دار شدن IPهای ایران منتشر شد که براساس آن دولت ایران به شناسایی کاربران اینترنت یک قدم نزدیک‌تر می‌شود. در مقاله‌ای که برای آزاد سایبر نوشته‌ام، به بررسی این خبر و تاثیر احتمالی آن بر روی شبکه‌ی اینترنت در ایران پرداخته‌ام.

برای شناسایی کاربران اینترنت روش‌های مختلفی وجود دارد که یکی از پرکاربردترین و مهم‌ترین آنها شناسایی کاربران از طریق شناسه‌ی اینترنتی (IP) است. روشی با دقت بالا که با بهره‌گیری دقیق از آن می‌توان در بسیاری از موارد حتی آدرس محل سکونت کاربر هدف را هم شناسایی کرد.

در روز ۲۷ مهر ماه سال جاری، علی‌اصغر انصاری، معاون شرکت فناوری اطلاعات در مصاحبه‌ای که با خبرگزاری مهر انجام داده است از شناسنامه‌دار شدن تمامی IPهای موجود در کشور خبر داد. طرحی که در آن بیش از ۳ میلیون IP دارای شناسنامه می‌شوند و به عبارتی قابلیت تعقیب و شناسایی کاربران اینترنت را به مسئولان ایرانی می‌دهد. قابلیتی که می‌تواند از جهاتی سودمند و از جهاتی دیگر مضر باشد.

شناسه‌ی اینترنتی (IP) چیست؟

شناسه‌ی اینترنتی یا همان IP، نشانی‌ای است که به هر کامپیوتری که به شبکه‌ی جهانی اینترنت وصل می‌شود اختصاص می‌یابد (ترکیبی از ۴ عدد که با نقطه از هم جدا می‌شوند، به‌عنوان مثال ۲۱۷٫۲۱۹٫۱۲۵٫۵۶). این شماره برای هر کامپیوتر متصل به اینترنت یکتا است و اگر بخواهیم کارکرد IP را در دنیای واقعی شبیه‌سازی کنیم، می‌توانیم آن را به نشانی پستی هر خانه تشبیه کنیم. نشانی‌ای که با در اختیار داشتن آن می‌توانید به سادگی محل سکونت هر کسی را بیابید.

IP هم دقیقا همین نقش را در دنیای مجازی بازی می‌کند و با دانستن IP یک کامپیوتر متصل به اینترنت، می‌توانید محل زندگی کاربر مورد نظر خود را تا حدودی (در برخی موارد با دقت بالا) شناسایی کنید. نکته اینجاست که با شناسنامه‌دار کردن این شناسه‌ی یکتا، راه برای شناسایی کاربران هموارتر می‌شود و مسئولان در صورت لزوم به راحتی می‌توانند به کاربر هدف دسترسی پیدا کنند. ادامه مطلب…