ندای امروز

خبر مربوط به فیلترینگ یکپارچه از طریق گیت‌وی از اخباری که بودن تمام خبرگزاری‌ها بدون یک کلمه تغییر از یک منبع کپی کرده بودند. خبری که از دید منِ خواننده بسیار گنگ بود. برای همین تصمیم گرفتم تا در مورد این خبر تحقیقاتی بکنم که نتیجه‌ی آن مقاله‌ای تحت عنوان «فیلترینگ یکپارچه، با پروکسی، نه گیت‌وی» شد:

در روز ۱۸ مرداد، محمود خسروی، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در نشستی خبری از اعمال فیلترینگ یکپارچه برای سایت‌های اینترنتی خبر داد. روشی که در آن فرآیند فیلترینگ به صورت یکسان اعمال می‌شود و تمامی خدمات‌دهندگان اینترنت (ISP) را در بر می‌گیرد. این یعنی از این پس امکان اینکه یک وب‌سایت یا وبلاگ در یک ISP فیلتر باشد، اما در ISP دیگری فیلتر نباشد، صفر خواهد بود.

حاکمیت یکدست، سانسور یکپارچه

«فیلترینگ یکپارچه در کل کشور و از مسیر «گیت‌وی» انجام می‌شود و تعیین سایت‌هایی که مشمول این طرح قرار می‌گیرند از سوی کمیته تعیین مصادیق خواهد بود و شرکت ارتباطات زیرساخت آن را اعمال می‌کند. برابر قانون نیز هر سرویس‌دهنده اینترنت موظف است که این موارد را اجرا کند.»

این بخشی از سخنان مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در نشست خبری هجدهم مرداد است. با خواندن این سخنان، شاید درک فرآیند جدید فیلترینگ در ایران کمی پیچیده به نظر برسد، اما بر اساس اطلاعات منتشر شده فرآیند فیلترینگ مورد بحث این‌گونه خواهد بود: کمیته‌ی تعیین مصادیق، سایت‌هایی که باید فیلتر شوند را مشخص و به شرکت ارتباطات زیرساخت اعلام می‌کند. این شرکت نیز لیست اعلام شده را از طریق گیت‌وی اعمال می‌کند و تمامی سایت‌های اعلام شده به صورت یکپارچه در تمامی نقاط کشور فیلتر می‌شوند.

مهم‌ترین نکته‌ی این خبر در کلمه‌ی «گیت‌وی» نهفته است که هیچ یک از خبرگزاری‌ها در مورد آن اطلاعات بیشتر و دقیق‌تری منتشر نکرده‌اند. در وب‌سایت‌های تخصصی و تحلیلی فناوری اطلاعات نیز کاوشی در این زمینه صورت نگرفته است. ادامه مطلب…

۳۱ آگوست به عنوان روز جهانی وبلاگ نامگذاری شده است و براساس رسم این روز، هر وبلاگ‌نویس پنج وبلاگ جدید را که از دید او جالب است را معرفی می‌کند. من هم براساس این رسم، پنج وبلاگی که از دید من جالب هستند را معرفی می‌کنم:

- دانلود رایگان کتاب‌های صوتی: شاید شما هم علاقه به خواندن کتاب داشته باشید، اما حوصله‌ی اینکه همواره کتابی را زیر بغلتان بزنید تا در مکان‌هایی مانند مترو و اتوبوس آن را بخوانید، نداشته باشید؛ راه حل این مشکل گوش دادن به کتاب‌های صوتی است. «دانلود رایگان کتاب‌های صوتی» مرجع بسیار کاملی از بسیاری از کتاب‌های فارسی زبان است که من تاکنون بر روی وب پیدا کرده‌ام. این مرجع شامل کتاب‌های بسیار خوبی مانند «جنگ‌های صلیبی» و یا «سخنرانی‌های آیت‌الله مطهری» است.

- اقتصادانه: برای من که در اقتصاد هیچ سررشته‌ای ندارم اما به آن علاقه دارم، وبلاگ «اقتصادانه» منبع خوبی برای یادگیری نکات ریز اقتصادی و همچنین درک بهتر طرح‌هایی مانند «هدفمند کردن یارانه‌ها» است. این بدان معناست که اقتصادانه بحث‌های پیچیده‌ی اقتصادی را برای من وبلاگ‌نویس ملموس‌تر و درک‌پذیرتر می‌کند و این یعنی هدف اصلی وبلاگ‌نویسی از دید من!

- بامدادی: فضای وبلاگستان فارسی مانند فضای سیاسی ایران بعد از انتخابات سال گذشته به صورت شدیدی به سمت دو قطبی شدن رفته است. در این بین کمتر وبلاگی را می‌توان پیدا کرد که خارج از بازی‌های سیاسی به تحلیل وقایع سیاسی بپردازد و خودش را از بازی‌های سبز و ارزشی بودن بیرون نگه دارد؛ «بامدادی» وبلاگی است که به خوبی این تعادل را حفظ کرده و از سبز، ارزشی، آمریکا، اسرائیل، بریتانیا و… در وقت و زمان مناسب انتقاد کرده است.

- نگاه آزاد (یادداشت‌های اقتصادی): اگر دوست دارید که علوم انسانی را با طعم ریاضی بچشید،‌ خواندن وبلاگ «نگاه آزاد» را به شما پیشنهاد می‌کنم. وبلاگی که مسائلی مانند علل محبوبیت فوتبال در جامعه را براساس ریاضی به منِ خواننده به خوبی نشان می‌دهد.

- یکی مثل شما: در وبلاگستان فارسی کمتر وبلاگی را دیده‌ام که به صورت جدی به روزانه‌نویسی بپردازد. «یکی مثل شما» وبلاگی است که نویسنده‌ی آن خاطرات روزانه‌اش را در این وبلاگ می‌نویسد. روزانه‌نویسی که در ماه‌های اولیه‌ی تولد وبلاگستان فارسی بسیار پر طرفدار بود.

در نهایت این نکته را یادآوری می‌کنم که ۱۶ شهریور روز تولد بلاگستان فارسی است! آن را در تقویم خود یادداشت کنید تا در این روز مطلبی در وبلاگ‌تان بنویسید.

شانزدهم شهریور ۱۳۸۰، وبلاگستان فارسی با این مطلب متولد شد:

weblog (وب نوشت) اصلا یعنی جی؟

وب نوشت بر وزن دست نوشت یک اصطلاح من در آوردی است! خیلی جدی نگیرید! اما weblog به وب سایت یا homepageای میگن که شامل نوشته‌های شخصی یک نفر راجع به چیزها و نکات جالبی که می‌بینه یا بهشون فکر می‌کنه هست. weblogها معمولا هر روز update می‌شوند. می‌تونید مجموعه‌ای از weblog کلی آدم رو در این قسمت از سایت google ببینید.

وب نوشت من شامل چه چیزهایی میشه؟

… از نکات جالبی که در طول روز از اینور و اونور می‌خونم و می‌شنوم… تا چیزهای جالبی که روی وب پیدا می‌کنم… تا فکرها و نکاتی که به ذهنم می‌آد… همه چی!… (منبع)

حال آنکه با گذشت ۹ سال از تولد وبلاگستان فارسی و تغییرات بسیار زیادی که در جامعه‌ی وبلاگ‌نویسی صورت گرفته است، بد نیست که در شروع دهمین سال وبلاگستان فارسی برنامه‌ای مدون برای سالگرد این بخش از وب فارسی که بدون شک تاثیر زیادی بر فضای رسانه‌ای ایران و جهان داشته است، داشته باشیم. قدم اول را صادق جم، نویسنده‌ی بلاگ‌نوشت با نوشتن مطلبی تحت عنوان «فراخوان انتشار پست ویژه‌ی روز جهانی وبلاگ و روز تولد بلاگستان فارسی» ایجاد کرد که در نهایت منجر به ایجاد وبلاگ «روز بلاگستان فارسی» شد که در آن از تمامی وبلاگ‌نویسان وبلاگستان فارسی دعوت شده است تا در روز ۱۶ شهریور مطلبی را با شرایطی که در وبلاگ «روز بلاگستان فارسی» اعلام شده است، منتشر کنند.

در قدم‌های بعدی، ایده‌های جدیدی به این پروژه اضافه و اطلاع‌رسانی خواهد شد، به همین دلیل از تک تک وبلاگ‌نویسان دعوت می‌شود تا ایده‌ها و نظرات خود را به ایمیل persianblogsday@gmail.com بفرستند.

مدتی قبل در فرندفید بحثی را با این سوال ایجاد کردم:

تولید محتوا در وبلاگستان فارسی به خصوص در داخل ایران خیلی خیلی خیلی کم شده. اینجوری اگر کاهش ادامه داشته باشه، وبلاگستان فارسی خواهد مرد.

که مورد توجه دوستان قرار گرفت و بحث‌های خوبی در زیر آن انجام شد. در انتهای همان بحث قول نوشتن مطلبی از چکیده‌ی بحث‌های انجام شده را دادم که حاصل آن، چند روز پیش در سایبر آزاد منتشر کرد. در این گزارش به عوامل موثر بر وبلاگستان فارسی پرداخته‌ام که تمامی جوانب را تا حدودی پوشش داده است، در گزارش بعدی که به زودی منتشر خواهد شد، به بررسی آینده‌ی وبلاگستان فارسی خواهم پرداخت:

نزدیک به یک دهه از تولد وبلاگستان فارسی می‌گذرد و در این مدت تجربه‌های زیادی را این بخش از وب فارسی از سر گذرانده است. از کشمکش‌های بی‌پایان بر سر تعیین “پدر وبلاگستان فارسی” گرفته تا دستگیری چند وبلاگ‌نویس به جرم نوشتن نظراتشان در وبلاگ‌‌های شخصی (پرونده وبلاگ‌نویسان) و فیلترینگ گسترده‌ی وبلاگ‌های فعال در وبلاگستان فارسی که بعد از حوادث متعاقب انتخابات بحث‌برانگیز سال گذشته، شدت بیشتری یافت.

با توجه به پیشینه و تاریخچه‌ی وبلاگستان فارسی که برخی از اتفاقات آن غیرقابل پیش‌بینی بوده‌اند، سخن گفتن در مورد آینده‌ی آن نیز کار ساده‌ای نیست و بررسی آن با رهیافتی معطوف به آینده در قالب یک مطلب نمی‌گنجد، چون پیش‌بینی هر واقعه‌ای نیاز به بررسی فاکتورهای گوناگونی دارد و برای کاستن از ضریب خطا و افزودن بر دقت پیش‌بینی، باید فاکتورهای دخیل در آن را افزایش داد. به هر روی، با بیان چهار عامل عمده‌ی موثر بر وبلاگستان فارسی، می‌توان چارچوب کلی وبلاگستان را تعیین کرد تا شاید بتوان در کوتاه‌مدت رفتار این بخش آنلاین را پیش‌بینی کرد و تحلیلی پیرامون احتمالات پیش‌رو ارائه داد. ادامه مطلب…

مدت‌ها بود که به فکر نوشتن سری گزارش‌هایی از وضعیت فیلترینگ در ایران بودم تا در دراز مدت بتوان رفتار ساختار فیلترینگ در ایران را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد و در ایده‌آل‌ترین حالت بتوان چهارچوب کلی فرآیند فیلترینگ در ایران را مشخص است. در ماه گذشته سرانجام این ایده را اجرا و شروع به نوشتن وضعیت فیلترینگ در ایران در طول فصل بهار ۱۳۸۹ کردم که حاصل آن سریِ اول از مجموعه گزارش‌های دنباله‌داری شد که دیروز در وب‌سایت «آزاد سایبر» منتشر شد:

فیلترینگ در ایران در طی سال‌های اخیر بحث‌های بسیاری برانگیخته و پس از انتخابات جنجال‌برانگیز ریاست جمهوری در ۲۲ خرداد سال گذشته، بحث‌های مرتبط با آن با توجه به افزایش چشمگیر دامنه‌ی فیلترینگ، گسترش یافت و شدت بیشتری گرفت. از این پس، در پایان هر فصل، گزارشی از آخرین وضعیت فیلترینگ در ایران را به صورت فصل‌نامه منتشر خواهیم کرد. در این گزارش که اولین گزارش از سری گزارش‌های «بررسی فیلترینگ» است، به وضعیت سانسور آنلاین در بهار ۱۳۸۹ می‌پردازیم.

فروردین ۸۹

۹ فروردین: صفحه‌ی جدید فیلترینگ با تغییرات زیادی که شامل اضافه کردن «لینک‌های مفید» در صفحه‌ی فیلترینگ است، به جای صفحه‌ی قدیمی فیلترینگ قرار گرفت.

۲۱ فروردین: محمد حسینی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دولت دهم از فیلتر شدن وب‌سایت اصولگرایان مجلس خبر داد و علت آن را «انتشار مطالب مخالف آداب و اخلاق» ذکر کرد.

۲۴ فروردین: وب‌سایت باشگاه مهندسان ایران که در زمینه‌ی علمی و با هدف کمک به مهندسان ایرانی فعالیت می‌کند و دارای تالارهای گفتگوی متعددی است، فیلتر شد. براساس بحث‌هایی که در تالار گفتگوی این وب‌سایت شده است، توهین و افترا به عنوان یکی از دلایل احتمالی فیلتر شدن این وب‌سایت اعلام شده است. ادامه مطلب…

پی‌نوشت:

- گزارش بعدی در مهرماه خواهد بود که به بررسی وضعیت فیلترینگ در تابستان امسال خواهد پرداخت.