تناقض؛ از شبکه‌ی ملی اینترنت امن تا عدم کدگذاری ایمیل ملی

امنیت در فضای سایبری یکی از نکاتی است که همواره به عنوان یکی از ویژگی‌های مهم شبکه ملی اینترنت (یا همان اینترنت ملی) مورد توجه قرار گرفته است به طوری که رضا تقی‌پور، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در سخنانی امنیت را یکی از اهداف اصلی اینترنت ملی خوانده است:

تقی‌پور با اشاره به اینکه در شبکه ملی اینترنت موتور جستجوی ملی و ایمیل ملی خواهیم داشت اضافه کرد: یکی از اهداف اصلی امروز شبکه اینترنت جمع‌آوری اطلاعات و مدیریت ای‌میل‌ها در داخل کشور است تا مباحث امنیتی در این بخش مورد توجه قرار گیرد. (منبع)

و در ادامه‌ی همین ایده علی اصغر انصاری، معاون سازمان فناوری اطلاعات در روز ۱۶ شهریور سال جاری از راه‌اندازی ایمیل ملی خبر داد که از طریق این آدرس در دسترس است.

حال اگر شما به وب‌سایت ایمیل ملی مراجعه کنید با راهنمایی مواجه می‌شوید که در آن در مورد عدم توجه به اخطار نامعتبر بودن گواهی امنیتی ایمیل سخن گفته شده است و چگونگی در نظر نگرفتن آن نیز آموزش داده شده است!

اما سوالی که در این بین پیش می‌آید این است که چگونه امکان دارد که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از اهمیت امنیت ایمیل ملی و مدیریت آن خبر بدهد اما ارسال و دریافت اطلاعات توسط ایمیل ملی کدگذاری نشده باشد؟! ویژگی که این قدرت را به هکرها می‌دهد تا به راحتی آب خوردن اطلاعات ارسالی و دریافتی از طریق ایمیل ملی را در وسط راه بدزدند!

از بصیر تا غدیر؛ دو سرویس اینترنتی یکی مبهم و دیگر کپی شده!

از زمانی که بحث «جنگ نرم» و مسائل حاشیه‌ای آن در ایران داغ شده است ماهی نیست که یک خبر حیرت‌آور شنیده نشود. در همین راستا طی هفته‌ی گذشته دو خبر که یکی از آنها در نوع خود شاهکار است منتشر شد که نگاهی دقیق‌تر به آنها خالی از لطف نخواهد بود.

۱۹ شهریور ۱۳۹۰، خبری با عنوان «‘بصیر’ جایگزین ‘گوگل ارث’ در ایران» توسط بی‌بی‌سی فارسی منتشر شد:

سرتیپ محمد حسن نامی، رئیس سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح در ایران اعلام کرد: «سایت گوگل ارث برای جاسوسی و جمع آوری اطلاعات کشورها طراحی شده و قرار است سایت بصیر که توسط ایران طراحی شده، در هفته دفاع مقدس به بهره‌برداری برسد و جایگزین گوگل ارث شود.»

به گزارش خبرگزاری مهر، آقای نامی در مورد سایت بصیر گفت: «این سایت هم به کاربران داخل کشور و هم به کاربران همه دنیا سرویس می‌دهد و می تواند از ورود به برخی سایت‌ها مثل گوگل ارث که به جمع آوری اطلاعات در کشورهای مختلف می‌پردازد، جلوگیری کند.»

رئیس سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح ایران ویژگی سایت بصیر را چنین توصیف کرد: «این سایت به هر مسلمانی در هر نقطه کره زمین این امکان را می‌دهد که با یک کلیک جهت قبله را پیدا کند.»

آقای نامی با اشاره به این که برخی کشورها مثل چین و روسیه سایت «گوگل ارث» را به دلیل «جاسوسی» تعطیل کرده‌اند، گفت که با افتتاح «بصیر»، این سایت در ایران نیز «تعطیل» خواهد شد.

اگر از چگونگی تهیه‌ی تصاویر ماهواره‌ای از زمین بگذاریم که نیاز به ماهواره دارد و ایران ماهواره‌ای در این زمینه در فضا ندارد، سوالی که پیش می‌آید پاراگراف آخر این خبر است که در آن به تعطیلی گوگل ارث توسط کشورهای چین و روسیه اشاره شده است، ادعایی که کاملا اشتباه است و با کمی جستجو در اینترنت می‌توان نادرستی آن را متوجه شد.

به عنوان مثال می‌توان به خبر دیلی‌میل که در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۰ (۳۰ مهر ۱۳۸۹) منتشر شده است اشاره کرد که در آن به صورت کاملا شفاف گفته شده است که خدمات گوگل ارث در چین در دسترس همگان است:

Google had not applied for a web mapping licence in China but Google’s mapping service is accessible from computers on the mainland.

گوگل برای گواهی نقشه‌برداری وب در چین اقدامی نکرده است اما سرویس نقشه‌ی گوگل از طریق تمامی رایانه‌های این کشور در دسترس است. (منبع)

هر چند که براساس همین خبر چین وب‌سایتی با نام Map World را با هدف رقابت با گوگل ارث راه‌اندازی کرده است که تنها تصاویر داخل مرزهای چین در آن قابل مشاهده هستند و کشورهای دیگر را تنها به صورت یک نقشه و بدون جزییات می‌توان مشاهده کرد.

اما در مورد روسیه نیز من هر چه جستجو کردم هیچ خبری در مورد راه‌اندازی سرویس بومی برای رقابت با گوگل ارث پیدا نکردم و علاوه بر آن باید بگویم که گوگل ارث در روسیه مسدود یا تعطیل نشده است هر چند که برخی از مناطق در گوگل ارث به درخواست روسیه قابل مشاهده نیستند.

اما خبر دیگری که با خواندن آن در خلاقیت و تولید محققان آن ماندم، خبر راه‌اندازی موتور جستجوی شیعی بود:

به گزارش شیعه آنلاین، گروهی از مهندسان پیرو اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام، اخیرا موتور جستجوگری مانند موتور جستجوگر «گوگل» تولد کرده‌اند. این موتور جستجوگر یا به عبارتی «گوگل شیعی»، «غدیر» نام دارد.

گفتنی است‌‌ همان طور که در صفحه نخست این سایت جستجوگر مشاهده می‌شود، خدمات مختلف وجود دارد از جمله قرآن کریم، خدمات، نقشه جهان، برنامه‌ها، تقویم دینی، پست الکترونیک.

از دیگر خدمات این جستجوگر می‌توان به بخش‌هایی همچون «واقعه غدیر چیست؟»، «سایت صلوات»، «سایت‌ها دیگر»، «راهنمای سایت‌های شیعی»، «خدمات موبایل ویژه دستگاه‌های تلفن همراه» و غیره اشاره کرد.

علاقمندان با مراجعه به آدرس اینترنتی www. gedeer. com می‌توانند از این جستجوگر شیعی استفاده کنند. (منبع)

با خواندن این خبر به این موتور جستجوی رفتم و به این همه خلاقیت این گروه از مهندسان حسرت خوردم! اگر از طراحی لوگو و ساختار کلی صفحه‌ی اصلی بگذریم که کپی کاملی از گوگل است و شما می‌توانید از طریق این آدرس لوگوی شبیه به گوگل را در عرض کمتر از یک دقیقه بسازید، الگوریتم جستجوی این وب‌سایت جالب است زیرا این موتور جستجو که از همکاری چندین مهندس متولد شده است به صورت کاملا دقیق از نتایج گوگل استفاده می‌کند به طوری که اگر شما در آن کلمه‌ای را جستجو کنید در قسمت پایین سمت چپ نتایج جستجو لوگوی گوگل را خواهید دید!

این بدان معناست که مهندسین خلاق این وب‌سایت تنها از Google App که به صورت رایگان در دسترس همه است، برای این کار خارق‌العاده‌ی خود استفاده کرده‌اند!

و حالا این سوال پیش می‌آید که این مهندسین خلاق برای این کار خود چه بودجه‌ای را دریافت کرده‌اند که اینگونه هنرمندانه کپی کنند و بعد نام تولید و ابداع را بر آن بگذارند؟

یک اخطار در مورد استفاده از وی‌پی‌ان

وی‌پی‌ان (VPN) یکی از ابزارهایی است که با گسترش دامنه‌ی فیلترینگ در ایران هر روز بیش از پیش مورد توجه و استفاده‌ی کاربران ایرانی قرار می‌گیرد و بر همین اساس در طی دو سال اخیر ده‌ها شرکت فروشنده‌ی وی‌پی‌ان در فضای وب فارسی مشغول به فعالیت شده‌اند.

اما در این بین نکته‌ای که مدتی است توجه‌ی من را به خود جلب کرده است، ارائه‌ی گسترده‌ی وی‌پی‌ان به صورت رایگان است که با استقبال خوبی از سوی کاربران اینترنت در ایران مواجه شده است. به عنوان نمونه می‌توان با جستجوی کلمه‌ی «VPN رایگان» به بیش از دو میلیون نتیجه در گوگل رسید!

به همین دلیل دیدم بد نیست که این نکته را مطرح کنم که اگر به امنیت خود در فضای مجازی اهمیت می‌دهید و دوست ندارید که تمام رفتار آنلاین شما توسط فرد سومی مورد رصد قرار بگیرد، بهتر است که به هیچ عنوان از وی‌پی‌ان‌های رایگان استفاده نکنید و علاوه بر آن از وب‌سایت‌هایی که مشغول فروش وی‌پی‌ان هستند اما شما نمی‌دانید که چه کسی آنها را مدیریت می‌کند نیز خودداری کنید.

به عنوان مثال بعد از ماجرای اخیر جعل گواهی امنیتی گوگل توسط هکرهای ناشناس، یکی از پیشنهاداتی که به کاربران شده است، استفاده از وی‌پی‌ان امن است، حال اگر شما از یک وب‌سایت ناشناس که گرداننده‌ی آن مشخص نیست، وی‌پی‌ان خریداری کنید باید بدانید که آن فرد می‌تواند به راحتی آب خوردن تمامی حرکات شما در فضای مجازی را رصد و مشاهده کند. پس لطفا به هیچ عنوان از وی‌پی‌ان‌های رایگان و ناشناس استفاده نکنید.

پی‌نوشت:
- دویچه‌وله فارسی: نگاهی به ۱۰ سرویس‌دهنده امن و مطمئن وی‌پی‌ان

نقش شبکه‌های اجتماعی در شورش‌های لندن چیست؟

سه روز از شورش‌های خیابانی در لندن می‌گذرد و یکی از بحث‌هایی که در رسانه‌های مختلف مورد توجه قرار گرفته است، نقش ابزارهایی مانند فیس‌بوک، توییتر و گوشی‌های بلک‌بری در این شورش‌ها بوده است و در این زمینه وب‌سایت Gigaom مقاله‌ی خوبی نوشته است. خلاصه‌ی این مقاله آن است که ابزارهایی مانند شبکه‌های اجتماعی و یا موبایل‌ها مانند چاقویی دو لبه هستند که هم می‌توان با آنها میوه‌ای را پوست کند یا هم آدمی را کشت!

این  جمله بدان معناست که همانگونه که شبکه‌های اجتماعی مانند فیس‌بوک و توییتر می‌توانند در مصر و تونس به مخالفان کمک کنند تا تظاهرات خود را برنامه‌ریزی و دولت را به زمین بزنند، این ابزارها می‌توانند به کمک شورشیان و گنگسترهایی بیایند که برنامه‌ای جز دزدی از فروشگاه‌ها و آتش زدن خانه و کاشانه‌ی مردم ندارد. علاوه بر آن بسیاری مانند جارد کوهن از Google Idea با نظریه‌ی انقلاب‌هایی از نوع توییتری و فیس‌بوکی مخالف هستند و به اعتقاد آنها این ابزارها تنها می‌توانند نقش شتاب‌دهنده یا کاتالیزور را بازی کنند نه شروع کننده.

به عنوان مثال کشته شدن فردی با نام «خالد سعید» در مصر باعث آغاز تظاهرات بر علیه حکومت حسنی مبارک شد و در لندن نیز کشته شدن «مارک دوگان» توسط پلیس باعث آغاز شورش‌های خیابانی شد و در هیچ کدام از آنها آغاز کننده، ابزارهایی مانند توییتر، فیس‌بوک و بلک‌بری نبوده‌اند.

به همین دلیل مانند گذشته باز هم به این نکته تاکید می‌کنم که شبکه‌های اجتماعی ابزارهایی برای تغییر نیستند.

در نهایت نیز خواندن کامل مقاله‌ی Gigaom را شدیدا توصیه می‌کنم.

HarassMap، نقشه‌ی وضعیت آزار زنان مصری

آزار و اذیت زنان یکی از پدیده‌هایی است که در سرتاسر دنیا وجود داد اما در برخی کشورها مانند کشورهای خاورمیانه شدت آن بیشتر است. برای نمونه می‌توان به کشوری مانند مصر اشاره کرد که براساس یک تحقیق ۸۳٪ زنان مصری و ۹۸٪ زنان خارجی توسط مردان مصری مورد آزار و اذیت قرار گرفته‌اند و به نوعی می‌توان آزار و اذیت زنان در مصر را یکی از مشکلات حاد جامعه‌ی مصر دانست.

به دلیل وجود چنین شرایطی، وب‌سایتی به نام Harass Map یا «نقشه‌ی آزار و اذیت» توسط عده‌ای از فعالان زن در مصر ایجاد شده است که به کمک شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر و همچنین ایمیل، موبایل و… وضعیت آزار و اذیت زنان در مصر را گزارش و نمایش می‌دهد.

در این وب‌سایت نقشه‌ی شهرهای مختلف مصر مانند قاهره وجود دارد که کاربران می‌توانند براساس دسته‌بندی‌های مختلف آزار و اذیت‌هایی مانند لمس کردن، مزاحمت تلفنی، دعوت به رابطه‌ی جنسی، تجاوز جنسی و… را مشاهده کنند.

اما شاید از خودتان سوال کنید که مزیت این ایده چیست؟

این ایده مزیت‌های زیادی دارد که مهمترین آن نشان دادن حقیقت جامعه‌ی مصر است. علاوه بر آن یک زن می‌تواند با مشاهده‌ی این نقشه نقاط خطرناک شهر را متوجه شود و در رفتن به آن مناطق جوانب احتیاط را رعایت کند.

در نهایت اگر علاقه دارید که در مورد این وب‌سایت بیشتر بدانید، خواندن این مطلب را به شما توصیه می‌کنم و به این نکته نیز باید اشاره کنم که اگر اینترنت را ابزار جنگ نرم می‌دانیم، نباید فراموش کنیم که این فناوری ابزاری کارآمد برای بهبود جامعه نیز است.